Wat is COPD?

Chroniese obstruktiewe longsiekte (COPD) is die mediese term wat gebruik word om 'n longtoestand te beskryf wat veroorsaak dat die lugweë vernou en belemmer word wat op sy beurt asemhaling moeilik maak.[1]

Wanneer die term afgebreek word, kan jy sien hoe die definisie sy betekenis kry:

chroniese: 'n langtermyn en deurlopende toestand wat nie sal verdwyn nie

Obstruktief: die lugweë in jou longe het vernou en versper of geblokkeer, wat dit moeilik maak vir hulle om lug uit te beweeg

pulmonale: 'n toestand wat jou longe affekteer

Siekte: 'n erkende mediese toestand 

COPD kan beskryf word as 'n siekte van die lugweë (chroniese brongitis) en/of 'n siekte van die lugsakke (emfiseem).

  • Kroniese bronchitis word gediagnoseer wanneer iemand simptome van hoes vir 'n lang tyd (baie maande of jare) het en slym ophoes, wat ook sputum of slym genoem word. Dit word meestal deur rook veroorsaak, maar mense wat nog nooit gerook het nie wat ook werk of woon in plekke waar hulle stof, biomassabrandstowwe (bv. vuurmaakhout), chemiese dampe of huishoudelike verhitting en kook kan ook chroniese brongitis hê. Gastro-oesofageale refluksiekte (algemeen genoem GERD) word ook met hierdie diagnose geassosieer. 

Chroniese brongitis is 'n gevolg van irritasie en ontsteking van die brongiale buise (lugweë) - die buise wat verantwoordelik is vir die vervoer van lug deur die longe. Die buise swel en produseer 'n opbou van slym langs die voering. Klein hareagtige strukture in die buise wat silia genoem word, help gewoonlik om die slym uit die lugweë te beweeg, maar soms werk dit nie goed nie. Dit veroorsaak opbou van slymproppe wat moeilik is om op te hoes en maak dit soms moeiliker om lug in en uit die longe te kry. Mense met chroniese brongitis kan ook simptome van bors- of buikpyn hê.  

  • emfiseem word slegs gediagnoseer deur longbeeldingstoetse (soos 'n CT-skandering) wat skade aan die wande van die piepklein lugsakkies in die long aan die einde van die brongiale buise - genoem alveoli - toon, hierdie skade maak hulle vergroot. Die alveoli speel gewoonlik 'n sleutelrol in die oordrag van suurstof in jou bloed en die filter van koolstofdioksied terug. Emfiseem ontwikkel met verloop van tyd, en nie almal met vroeë emfiseem het simptome nie, maar emfiseem kan dit moeilik maak om asem te haal omdat die vergrote lugsakke lug in die long vasvang. Lugvang word gediagnoseer met behulp van longfunksietoetse.

Ongeveer 380 miljoen mense wêreldwyd word deur COPD geraak. Dit is die derde grootste oorsaak van dood na hartsiektes en beroerte.[2]

As jy chroniese obstruktiewe longsiekte het, word dit geleidelik moeiliker om asem te haal. COPD is progressief, wat beteken dat die skade aan jou longe nie omgekeer kan word nie en kan vorder. Behandeling, medikasie en lewenstylaanpassings kan jou help om dit meer effektief te bestuur, jou simptome te beheer en kan die vordering van COPD vertraag. 

Die belangrikste simptome sluit in:

  • Word maklik asemhaal ('n algemene term wat gebruik word vir asemloosheid is kortasemheid) 
  • 'n Aanhoudende hoes met slym
  • Gereelde borsinfeksies 
  • Piepende asem, veral in koue weer

Die simptome kan heeltyd voorkom, of dit kan op sekere tye vererger, soos wanneer jy 'n infeksie het of tweedehandse rook, besoedelde lug of dampe inasem. Dit word verergerings, of opvlamsels, van jou COPD genoem. Dit is ook moontlik om ander simptome met COPD te ervaar, veral wanneer die siekte ernstiger word of jy ook ander gesondheidskwessies (gepaardgaande siektes) het. 

Enkele voorbeelde van ander simptome sluit in:

  • Moegheid en gebrek aan energie 
  • Geswelde enkels, bene en voete, wat veroorsaak word deur 'n opbou van vloeistof (dit staan ​​bekend as edeem)
  • Gewig verloor onbedoeld 
  • Ervaar borsdruk of pyn
  • Hoes bloed op – hoewel dit 'n teken van iets anders kan wees, kan meer toetse nodig wees om ander toestande uit te sluit

As jy COPD het en jou simptome vererger, of jy is onseker of 'n simptoom aan COPD gekoppel is, kontak jou dokter of gesondheidsorgverskaffer.

COPD ontwikkel as gevolg van langtermynskade aan die longe wat veroorsaak dat hulle ontsteek of beskadig, belemmer en vernou word. Rook is die hoofoorsaak van COPD. Maar nie alle rokers, selfs swaar rokers, ontwikkel COPD, en ten minste 20-30 persent van mense met COPD is nooit rokers.[3]  

Dit is belangrik om dit te weet COPD kan voorkom word! Of 'n persoon COPD in hul leeftyd ontwikkel of nie, word beïnvloed deur 'n komplekse mengsel van hul omgewing en genetiese samestelling. Byvoorbeeld, onlangse navorsing dui daarop dat klein lugweë relatief tot die grootte van die longe mense kan vat vir 'n laer asemhalingskapasiteit en 'n verhoogde risiko van COPD. Vroeë lewensgebeure soos infeksie of 'n ma wat rook kan iemand in gevaar stel om COPD te ontwikkel.

Risiko faktore vir COPD sluit in:

  • Omgewingsbydraers
    • Sigaretrook of 'n geskiedenis van rook
    • Beroeps (werk) blootstelling aan stof, dampe of chemikalieë
    • Lugbesoedeling
  • Genetiese risikofaktore (d.w.s. alfa-1-antitripsientekort, 'n seldsame toestand wat mense op 'n jonger ouderdom vatbaar maak vir COPD)
  • Longontwikkeling en verouderingsfaktore
  • Chroniese infeksies (byvoorbeeld, MIV word geassosieer met COPD)
  • Sosiale en ekonomiese oorwegings
  • Gereelde kinderborsinfeksies of swak longontwikkeling

Rook

Soos voorheen genoem, is rook die hoofoorsaak van COPD. Alhoewel nie alle mense wat rook die toestand ontwikkel nie, word rookstaking sterk aanbeveel as 'n behandeling gegewe die verband tussen rook en kanker, hartsiektes en ander ernstige chroniese siektes. Daar is verskeie bewysgebaseerde metodes en benaderings om te help om op te hou rook. Daar is getoon dat nikotienvervangingsterapieë en -medisyne help.[4] Verskeie organisasies bied ook ondersteuningsgroepe en afrigters aan wat opgelei is om mense te ondersteun wat ophou rook. 

Dit is nog te vroeg om die langtermynrisiko's van vaping te verstaan ​​en vroeë studies dui daarop dat vaping met longsiekte geassosieer word.[4] Die COPD mediese en voorspraakgemeenskap ontmoedig oor die algemeen die gebruik van e-sigarette en vaping, hetsy in die plek van tabakrook of as 'n instrument om op te hou rook. Praat met jou gesondheidsorgspan oor wat die beste vir jou kan werk.

Dampe en stof in die werkplek

Byna 24% van die globale impak van COPD word veroorsaak deur blootstelling aan die werkplek.[5] Volgens die Verenigde Koninkryk se Nasionale Gesondheidsdiens kan sommige beroepsstof en chemikalieë COPD veroorsaak, veral as jy dit inasem, insluitend:[6]

  • Kadmiumstof en -dampe.
  • Graan en meel stof.
  • Silika stof.
  • Sweisbrandstowwe.
  • Isosianate.
  • Steenkoolstof.

Lugbesoedeling

Huishoudelike lugbesoedeling raak miljarde wêreldwyd. Brandstof op oop vure vir kook en verhitting in swak geventileerde huise kan een van die hoofoorsake wees. Dit kan mense in baie ontwikkelende lande - veral vroue, wat die meeste kookpligte uitvoer - 'n groter risiko vir COPD plaas. Houtbrandende kaggels en verwarmers verhoog ook binnenshuise lugbesoedeling.

Ons weet dat swak luggehalte in dorpe en stede skadelik vir ons longe kan wees, veral vir mense wat reeds hart- of respiratoriese toestande het. Dit is egter nie duidelik hoe dit ons kanse om COPD te ontwikkel beïnvloed nie, aangesien meer navorsing nodig is.[7]

Genetika

As jy 'n seldsame genetiese toestand genaamd alfa-1-antitripsientekort (AATD) het, is jy meer geneig om COPD te ontwikkel. Sowat 3.4 miljoen mense wêreldwyd het AATD,[8] wat meer algemeen voorkom by mense van Europese afkoms.[9] 

Alfa-1-antitripsien is 'n chemikalie wat normaalweg in die lewer geproduseer word wat ons longe teen skadelike stowwe en infeksies beskerm. Mense met AATD het nie alfa-1-antitripsien nie, en dit kan lei tot die ontwikkeling van COPD. Jy kan ook COPD op 'n jonger ouderdom hê en jou COPD kan vinniger vorder, [10] veral as jy rook.[11] As jy rook, is dit dus selfs belangriker om op te hou. Vra jou dokter of gesondheidsorgverskaffer watter ander gesondheids- en leefstylmaatreëls jy kan neem en soek ondersteuningsgemeenskappe van ander met Alpha-1.

Mense met COPD kan verskillende tipes inflammasie hê wat geïdentifiseer kan word deur immuunselle (byvoorbeeld neutrofiele of eosinofiele) of proteïene in sputum of verskillende maatstawwe in uitasemlug (FeNO) te meet. Onlangse verbeterde begrip van hierdie inflammasie-subtipes help verskaffers en dwelmontwikkelaars om die beste behandelingsbenadering te rig.  

In die meeste mense met COPD is die mees algemene tipe ontsteking neutrofiele inflammasie, veral mense wat rokers is of was. Maar 20–40% het tipe 2-ontsteking wat met hoë eosinofiele geassosieer word.[12] In kliniese proewe het mense met hoër eosinofiele vlakke beter gereageer op behandeling met ingeasemde steroïede.[13]

As jy aanhoudende simptome van COPD ervaar - soos verhoogde asemhaling, 'n hoes wat nie sal verdwyn nie, hyg of gereelde borsinfeksies - ongeag jou ouderdom of geskiedenis van rook, raadpleeg jou dokter of gesondheidsorgverskaffer. 

Voorkoms

Hoe algemeen is COPD? Wêreldwyd het ongeveer 380 miljoen mense COPD. In Europa het meer as 36 miljoen mense COPD – dit is vier keer die bevolking van Londen.[14] COPD is beide ondergediagnoseer en verkeerd gediagnoseer. Dit is deels omdat COPD oor die jare stadig ontwikkel, so baie mense begin simptome eers in hul 50's herken.[15] Gebrek aan toegang tot toepaslike toetsing en inkonsekwentheid in die gebruik van leiding wat verband hou met diagnose dra ook by tot hierdie kwessie.[16]

COPD raak dikwels diegene met laer vlakke van onderwys, inkomste en indiensneming en word teen hoër koerse in lae- tot middelinkomstelande gesien. Navorsers en die COPD-voorspraakgemeenskap werk daaraan om hierdie teenstrydighede aan te spreek.

Die diagnostiese proses

Hoe word COPD gediagnoseer? Verskeie stappe is betrokke by die maak van 'n diagnose van COPD. Jou dokter sal jou vra oor jou simptome en hoe dit jou daaglikse lewe beïnvloed:

  • benoudheid – is dit aanhoudend, het dit vererger met verloop van tyd, is dit erger as jy oefen of fisieke aktiwiteit doen, gebeur dit in die nag of op ander tye?
  • hoes - kom en gaan dit, produseer dit slym, piep jy ook?
  • Borsinfeksies - hoe gereeld kry u dit?
  • Familie / kinderjare geskiedenis - het enige van u naasbestaandes asemhalingsprobleme, hoe was u gesondheid as baba en kind?
  • Risikofaktore of blootstelling – is jy 'n roker of oud-roker, bring jou werk of huislewe jou in aanraking met lugbesoedeling (bv. stof, dampe, dampe, gasse, chemikalieë, rook van huiskos of verhittingsbrandstowwe)?
  • Ander simptome - het u gewigsverlies, swelsel in die enkel, moegheid, pyn op die bors of bloed ophoes? Dit kom minder voor, veral by ligte KOLS, en kan op 'n ander diagnose dui.

Hulle sal ook met 'n stetoskoop na jou bors luister, jou ouderdom in ag neem en jou liggaamsmassa-indeks (LMI) uit jou lengte en gewig bereken. 

As jou dokter vermoed dat jy COPD het, sal jy 'n toets nodig hê spirometrie.

Spirometrie meet jou longkapasiteit en hoe vinnig jy lug kan uitasem. ’n Resultate genoem gedwonge ekspiratoriese volume in 1 sekonde (FEV1) sal meet hoeveel lug jy uit jou longe dwing. Hierdie en ander resultate kan jou dokter help om te sien of jou longe belemmer of geblokkeer is. 

Spirometrie is die huidige goue standaard van toetsing vir COPD; dit kan ook help om ander longtoestande, soos asma ('n chroniese longsiekte wat die lugweë aansteek en vernou) uit te sluit. Jy kan ook 'n borskas X-straal, CT-skandering of bloedtoets hê om ander toestande uit te sluit en COPD te diagnoseer. Met betrekking tot CT-skanderings:

  • Jaarlikse lae-dosis CT-skandering (LDCT) word aanbeveel vir longkanker sifting by mense met COPD as gevolg van rook, volgens aanbevelings vir die algemene bevolking.
  • Jaarlikse LDCT word nie aanbeveel vir longkanker-sifting by mense met COPD wat nie verband hou met rook nie, as gevolg van onvoldoende data om voordeel bo skade te bepaal.

Belangrike punte:

Wat is die "stadiums" van COPD? Wanneer jy gediagnoseer word, sal jy hoor van die erns van lugvloeibeperking wat gedefinieer word met behulp van longfunksietoets grade GOLD 1 (lig)-4 (baie ernstig), en of jy emfiseem het. Hierdie definisies help jou gesondheidsorgverskaffers om die beste behandelingsopsies vir jou aan te beveel.

Dit is nie ongewoon om onbewus te wees dat jy COPD het nie. COPD ontwikkel gewoonlik stadig oor baie jare, so dit is nie ongewoon om nie te weet jy het dit nie. Sommige mense neem aan dat vroeë simptome - soos kortasem - te wyte is aan ouderdom, om uit vorm te wees of asma te hê, terwyl die oorsaak in werklikheid COPD kan wees wat vroeg behandel kan word.

Daarom word die meeste mense in hul 60's met COPD gediagnoseer, maar volwassenes kan COPD op enige ouderdom hê.

Dit is ook belangrik om te weet dat baie mense, nadat hulle simptome opgemerk het, probeer om hul aktiwiteite te verminder eerder as om mediese advies in te win. Maar aangesien COPD kan vererger, is dit belangrik om jou gesondheidsorgverskaffer vroeër eerder as later te sien. Met die regte behandelingsplan kan mense met COPD 'n vol lewe lei. 

COPD word soms verkeerd gediagnoseer aangesien daar ander longtoestande met soortgelyke simptome is, soos brongiektase en/of asma of hartsiektes. Maar sommige mense met COPD het ook hierdie toestande terwyl hulle COPD het, aangesien die risiko's vir die ontwikkeling daarvan soortgelyk is. 

Oorsig van behandelings

Hoe word COPD behandel? Alhoewel daar geen kuur vir COPD is nie, kan dit met die regte behandeling bestuur en behandel word om verdere skade aan jou longe te stop, jou simptome te verbeter en opvlam te voorkom. Jou kliniese span sal nou saam met jou werk om 'n persoonlike selfbestuursplan te ontwikkel wat die daaglikse lewe dek en stappe om te neem as jy erger begin voel.

Daar is 'n verskeidenheid behandelings beskikbaar vir COPD. Jou dokter kan voorskryf:

  • Pulmonale rehabilitasie sal ondersteuning bied op jou reis na beter gesondheid en jou help met leiding oor die beste oefening, voeding en gereedskap om op te hou rook. 
  • Ingeasemde medisyne wat brongodilators genoem word, wat die spiere rondom die lugweë ontspan, of ander ingeasemde medisyne wat deur 'n inhaleerder of verstuiver geneem word.
  • Steroïede wat via 'n inhaleerder gegee word, om swelling in jou lugweë te verminder.
  • In sommige gevalle word medikasie om slym te verdun aanbeveel vir mense wat hulp nodig het om dik slym/slym op te hoes.
  • In sommige gevalle sal jy antibiotika of anti-inflammatoriese pille kry om die risiko van opvlam te verminder (verergering).
  • In sommige situasies kan jy chirurgie nodig hê wat jou simptome kan verbeter.
  • In sommige gevalle, suurstofterapie via 'n huiseenheid of klein draagbare tenk. 
  • In sommige situasies wat verband hou met opvlamsels (verergeringe), sal asemhalingsondersteuning deur die vorm van nie-indringende ventilasie (NIV) of hoëvloei-nasale terapie (HFNT) verskaf word.

Dit kan soms verwarrend wees om jou toestelle te verstaan ​​of te onthou hoe en wanneer om medikasie te neem. Jy is nie alleen nie; dit is baie algemeen. Dit is uiters belangrik om by jou dokter of gesondheidsorgspan in te skakel, insluitend jou apteker, en enige vrae te vra wat jy het. Wys hulle hoe jy jou inhaleerder of verstuiver gebruik en praat deur die stappe; vra hulle om enigiets reg te stel wat jy dalk onwetend verkeerd doen. Onthou ook dat aanvullende (ekstra) suurstof 'n voorgeskrewe medisyne is. Met enige medikasie, as jy inligting vergeet oor hoeveel of hoe gereeld om dit te neem, vra vir hulp. As jy voel jou inhaleerder of toestel pas nie goed by jou behoeftes nie, laat weet jou kliniek. Jou gesondheidsorgspan wil hê jou behandeling moet jou die meeste voordeel bied en kan jou help om op koers te bly. 

Pulmonale rehabilitasie

Pulmonale rehabilitasie is 'n oefen-, opvoeding- en ondersteuningsprogram. Jy sal saam met 'n respiratoriese spesialis werk om jou te help leer om veilig te oefen, goed met COPD te leef en makliker asem te haal. Dit is die mees impakvolle benadering vir die vermindering van hospitalisasie wat oorlewing verbeter en simptome in mense met COPD verminder.[17,18] Pulmonale rehabilitasie is ook 'n bron van sosiale ondersteuning en kan jou help om isolasie te vermy. Om 'n pulmonale rehabilitasieprogram by te woon, hetsy persoonlik of virtueel, moet jy 'n voorskrif van jou gesondheidsorgverskaffer hê. 

Oorweeg dit om meer te leer oor programme soos Harmonika vir Gesondheid® wat jou kan help om die spiere wat vir asemhaling gebruik word te versterk, jou lewenskwaliteit te verbeter en jou te verbind met 'n gemeenskap van mense wat jou ervaring met 'n longtoestand verstaan.

Behandeling van COPD-verergeringe (opvlammings) 

Hoe word COPD-verergeringe behandel? COPD-opvlammings kan bestuur word met 'n aksieplan - 'n benadering waarop jy en jou dokter besluit het. Afhangende van jou individuele simptome en behandelingsbehoeftes, kan jou plan die neem van antibiotika of steroïede insluit om jou simptome te verminder. Met ernstige opvlammings kan hospitalisasie nodig wees. Om jou gesondheidsorgspan se advies vir behandeling en bestuur te volg, kan jou help om opvlam te vermy en jou COPD stabiel te hou. Jy kan later op hierdie bladsy meer oor aksieplanne lees.

Het jy geweet dat elke opvlamming wat mense met COPD ervaar, die kans op nog een kan verhoog? GAAPP is deel van die Global COPD Patient Council wat die nuwe ontwikkel het. KOLS-verergeringssentrumHierdie is 'n hulpmiddel wat video, teks en infografika gebruik om pasiënte en families te help om COPD-opvlammings beter te verstaan, hoe om dit te identifiseer, te vermy en te bestuur, en die belangrikheid daarvan om aksie te neem. Ons hoop dat u hierdie hulpbron nuttig vind en dit met u COPD-gemeenskappe deel.

Behandeling van ernstige COPD

Wat is die beste behandeling vir ernstige COPD? is 'n vraag wat gereeld gevra word. Daar is geen enkele beste behandeling vir erge COPD nie – die behandeling wat jou dokter aanbeveel, sal geheel en al afhang van jou individuele simptome en omstandighede, en jou behandeling sal volgens jou vereistes aangepas word. Vir ernstige COPD sal jy waarskynlik 'n kombinasie van behandelings benodig, eerder as 'n enkele behandeling.

In ernstige gevalle van COPD as gevolg van emfiseem, is chirurgie soms nodig om beskadigde dele van die long te verwyder, sodat die gesonder dele beter kan werk. In 'n klein aantal gevalle kan 'n longoorplanting 'n opsie wees.

Klepchirurgie

Endobronchiale klepchirurgie is 'n nuwer prosedure wat gemik is op mense wat ernstige emfiseem het. Dit behels dat klein kleppe in die lugweë geplaas word om die dele van die longe wat beskadig is, af te sluit. Hierdie prosedure kan help om die druk op jou diafragma te verminder, die gesonder dele van jou longe te help om meer doeltreffend te werk en asemloosheid te verminder.

Soos met enige chroniese siekte, is dit belangrik dat jy by die voorgeskrewe roetine en skedule van medikasie hou wat jou dokter voorskryf. Dit sal jou die beste kans gee om simptome te verlig en opvlammings en moontlike hospitalisasie te vermy.

Toekomstige behandelings

Wat is die nuutste behandelings vir COPD? Navorsing in COPD is aan die gang en soos nuwe behandelings gevind word, word dit geleidelik beskikbaar om te probeer. Dit neem tyd vir nuwe behandelings om goedgekeur te word, alhoewel jy dalk toegang tot 'n kliniese proef kan kry. Praat met jou dokter oor wat beskikbaar is in jou streek en of jy 'n geskikte kandidaat is. Pasiëntvoorspraakgroepe plaas dikwels kliniese proewe wat deelnemers werf. Daar is 'n aantal biologiese middels en ander nuwe medisyne in ontwikkeling.

Om saam met jou dokter of ander gesondheidsorgverskaffer te werk om jou COPD te bestuur, kan help om die vordering daarvan te vertraag, die risiko van opvlam te verminder en simptome onder beheer te hou. Daar is praktiese stappe wat jy kan neem om jou leefstylgewoontes te verander en jou simptome self te bestuur. Dit kan insluit:

  • Oefen asemhalingsoefeninge. 
  • Hou op rook. 
  • Neem gereelde oefening.
  • Handhaaf 'n gesonde gewig en eet 'n gesonde, gebalanseerde dieet.
  • Neem medikasie soos voorgeskryf.
  • Bly op hoogte van inentings.
  • Gee aandag aan jou emosionele welstand.
  • Vermy potensiële snellers soos verkeersdampe, tabakrook en stof.
  • Gebruik 'n klam lap om u huis af te stof en stofdeeltjies te verwyder. 

Kom ons bespreek sommige hiervan in meer besonderhede.

Asembestuur oefeninge

Asemhalingstegnieke en asemhalingsoefeninge kan jou help om asemloosheid te bestuur. Oefeninge soos saamgetrekte lip of diafragmatiese tegnieke is die moeite werd om gereeld te oefen. Hulle kan help om die spiere wat jy gebruik om asem te haal te versterk en jou selfvertroue ’n hupstoot te gee, sodat jy sal weet hoe om dinge te hanteer as jou asemloosheid tydelik vererger. Sommige studies het bevind dat die kombinasie van die tegnieke en die beoefening van verskeie metodes COPD simptome en lewenskwaliteit kan verbeter.[18]

Versteekte lipasemhaling 

Asemhaling met lippe is maklik om te leer. Dit help om jou asemhaling te vertraag, maak dit makliker vir die longe om te funksioneer, en help om jou lugweë langer oop te hou. Dit kan enige tyd geoefen word en gebruik word om jou asemhaling te help reguleer wanneer jy oefen.

  • Sit of staan ​​en asem stadig deur jou neus in.
  • Druk jou lippe, asof jy op die punt staan ​​om te fluit.
  • Asem so stadig as wat jy kan deur jou saamgetrekte lippe uit en mik om uit te blaas vir twee keer so lank as wat jy ingeasem het – dit kan help om te tel terwyl jy dit doen.
  • Herhaal die oefening vyf keer, en bou met verloop van tyd 10 herhalings op.

Diafragma asemhaling

  • Diafragmatiese asemhaling is 'n tegniek waar jy daarna streef om asem te haal vanuit jou diafragma, eerder as jou boonste bors. Dit word dikwels ook 'asemhaal uit jou maag' genoem. Sit of lê gemaklik en ontspan jou liggaam so veel as moontlik.
  • Plaas een hand op jou bors en een op jou maag.
  • Asem in deur jou neus vir tot vyf sekondes, voel hoe die lug in jou buik beweeg en jou maag styg. Ideaal gesproke moet jy kan voel hoe jou maag meer beweeg as wat jou bors doen.
  • Hou dit vir twee sekondes, en asem dan weer uit vir tot vyf sekondes deur jou neus.
  • Herhaal die oefening vyf keer.

Asem hard uit of die 'blaas-soos-jy-gaan'-metode 

Die moeilike uitasemmetode is 'n ander manier om te gebruik wanneer jy aktief is. Dit kan dit makliker maak om take te doen wat moeite verg.

  • Asem in voordat jy die moeite doen (soos om op te staan).
  • Terwyl jy die moeite doen, asem hard uit. Jy kan dit makliker vind om hard uit te asem terwyl jy jou lippe druk.

Oefening met COPD

Wanneer jy met COPD gediagnoseer word, kan dit maklik wees om in 'n siklus van onaktiwiteit te verval. Jy kan aktiwiteite vermy wat jou asemloos laat voel of bekommerd wees oor hantering as jy asemhalingsprobleme ervaar terwyl jy oefen. Daar is egter bewys dat oefening help om COPD-simptome te verlig en jou lewenskwaliteit te verbeter. Oefening kan ook help om jou fisiese krag en uithouvermoë te verbeter, asook om die spiere op te bou wat jy gebruik om asem te haal. Wanneer hierdie spiere sterker is, hoef jy nie soveel suurstof te gebruik nie, wat sal help om jou asemloosheid in die daaglikse lewe te verminder.

Daar is geen enkele beste oefening vir iemand met COPD nie, maar daar is baie goeie opsies wat jy kan probeer. Mense met COPD kan stap, tai chi, fietsry (buitelug of op 'n stilstaande fiets), handgewigte of strek nuttig vind. As jy hulp nodig het om by aktiwiteit te bly, soek 'n oefenmaat of 'n vriend saam met wie jy kan stap. Om geselskap te hê, kan help om jou aandag af te lei van die feit dat jy oefen en kan jou selfvertroue ’n hupstoot gee as jy bekommerd is oor uitasem terwyl jy op jou eie is.

Voordat jy 'n nuwe oefenprogram begin, praat met jou mediese praktisyn vir raad. Hulle kan selfs 'n gestruktureerde pulmonale rehabilitasieprogram aanbeveel om jou te help oefen, meer te wete te kom oor jou COPD en kontak te maak met ander wat longtoestande het.

Alhoewel oefening belangrik is, is dit nie goed om jouself te dwing om te oefen wanneer jy nie goed voel of jy 'n opvlam ervaar nie. Praat met jou dokter oor die gebruik van 'n oksimeter ('n toestel wat suurstof in jou bloed meet) wanneer jy oefen om die suurstofvlak in jou bloed na te gaan. Wees verstandig en, as jy enige kommer oor jou simptome het, raadpleeg 'n mediese praktisyn.

Voeding

Soos baie ander gesondheidstoestande, is die eet van 'n gesonde dieet voordelig. Die kombinasie van 'n voedsame dieet met gereelde oefening kan jou help om 'n gesonde gewig te handhaaf - een wat nie te laag of te hoog vir jou is nie. Dit kan moeilik wees om te bepaal wat 'n gesonde dieet behels en watter gewigsreeks ideaal vir jou is. As jy onseker is wat die beste vir jou is om te eet, vra jou dokter of gesondheidsorgspan vir leiding. As dit vir jou beskikbaar is, kan 'n voedingkundige jou help om gesonde kosse en maaltye te identifiseer en 'n balans te bereik wat vir jou leefstyl werk.

Emosionele welstand

Om met COPD te leef, kan jou geestelike en emosionele welstand en dié van jou familie en vriende onder druk plaas. Om met 'n chroniese siekte te leef, kan jou uitput en jou angstig, depressief of laag laat voel. Op sy beurt kan dit jou minder geneig maak om aktief te wees, wat 'n impak op jou COPD kan hê.

Dit is belangrik om na jouself om te sien en tyd te neem om selfversorging te beoefen. Maak tyd om op jouself te fokus en doen aktiwiteite wat vir jou belangrik is. Praat met jou dokter oor die dinge wat jy graag wil kan doen. Verduidelik aan ander mense hoe jy voel en oorweeg om by 'n plaaslike of aanlyn ondersteuningsgroep aan te sluit of om met 'n berader te praat. Jy hoef nie COPD alleen te bestuur nie.

inentings

COPD kan jou ook 'n groter risiko plaas om ernstig siek te word van griep (griep), respiratoriese sinsitiale virus (RSV), longontsteking en COVID-19. Dit is belangrik om die inentings te hê wat deur jou dokter aanbeveel word en in jou land beskikbaar is (bv. 'n jaarlikse griepsteek, pneumokokke-inenting, tDap, asook COVID-19, RSV, en herpes zoster/gordelroos-inentings, waar beskikbaar). Vra jou dokter watter inentingskedule reg is vir jou. Dit sal ook help om oorvol plekke te vermy, 'n gesigbedekking te dra, afstand te hou en gereeld jou hande te was om jou risiko te verminder. 

COPD bestuursplanne

'n COPD-bestuur of COPD-aksieplan is 'n gids oor hoe om jou toestand op 'n daaglikse basis te bestuur. Hierdie plan moet ontwikkel word deur jou en jou dokter spesifiek vir jou persoonlike doelwitte en simptome. Jou plan moet voorgeskrewe medikasie, asemhalingsoefeninge, dieet en oefening, en emosionele ondersteuning insluit. Nog 'n belangrike deel van 'n COPD-bestuursplan is om potensiële snellers waar moontlik te vermy (byvoorbeeld blootstelling aan lugbesoedeling, tweedehandse rook, verkeersdampe, rooktabak en stof). As jy tans rook, hou op rook. Deur hierdie stappe te neem, kan dit help om die risiko te verminder dat simptome vererger of opvlammings veroorsaak. 

U sal ook met u dokter of gesondheidsorgspan ooreenkom oor watter stappe u moet neem indien u simptome vererger. Maak seker dat jy jou plan gereeld hersien – ten minste elke ses maande – so dit is op datum. 

Dit is uiters belangrik om te weet dat met behoorlike behandeling, bestuur, voeding, oefening, pulmonale rehabilitasie en gereelde konsultasie met jou dokter of gesondheidsorgspan, jy jou simptome kan verbeter en goed met COPD kan leef. 

Wat is die lewensverwagting van mense met COPD? Dit is 'n algemene vraag. Daar is baie faktore betrokke by lewensverwagting en daar is geen vasgestelde getalle vir mense met COPD of enige chroniese toestand nie. 'n Persoon met COPD kan 'n verbetering in hul simptome sien en minder opvlamsels (verergeringe) hê, veral as COPD vroeg gediagnoseer word, en verdere longskade voorkom kan word. Eerder as om op 'n horlosie te fokus, NEEM BEHEER om jou toestand te bestuur en werk saam met jou gesondheidsorgspan om 'n COPD-bestuursplan saam te stel wat opgedateer kan word soos wat jou behoeftes verander. Maak kontak met ander pasiënte deur by 'n gemeenskap aan te sluit wat aanlyn of in jou area ondersteuning bied. Die Hulpbronne-afdeling hieronder bevat skakels na organisasies wat gemeenskapsondersteuning bied.  

KOLS Onderwysgereedskap

Ons Onderwyshulpmiddels is ontwerp om leer, onderrig en deel van betroubare COPD-inligting maklik te maak.

  • Praktiese, bewysgebaseerde inligting
  • Maklik om te verstaan ​​en te gebruik
  • Aflaaibaar
Lees meer

Ken die tekens van 'n COPD-opvlam

KOLS-simptome kan van dag tot dag verander, maar sommige veranderinge kan tekens van 'n opvlamming wees. Om te weet waarna om op te let en wanneer om op te tree, kan jou help om vinniger te reageer.

  • Herken veranderinge in jou COPD simptome
  • Leer algemene tekens en oorsake van opvlammings
  • Weet watter stappe jy kan neem wanneer simptome vererger
Verken die COPD-opvlammingsentrum
Twee geïllustreerde longe van die COPD Flare-Ups Hub: een sê dit is net 'n bietjie buite asem, die ander sê hulle is gewoonlik nie so erg nie en moet nou optree.

KOPS-bewustheidsmaand 2025

Vir Wêreld-KOLS-dag 2025 bring GAAPP 'n diverse verskeidenheid stemme bymekaar – van 'n pasiënt en versorger van Brasilië wat dapper hul persoonlike reise van diagnose, daaglikse bestuur en saamleef met die siekte in hul huise deel, tot 'n toonaangewende fisioterapie-kundige wat waardevolle insigte bied in behandeling, navorsing en die toekoms van sorg. Die inisiatief is daarop gemik om mense met KOLS te bemagtig deur omvattende kennis te verskaf, 'n gevoel van gemeenskap te bevorder en te pleit vir verbeterde vroeë opsporing en toegang tot pulmonale rehabilitasie en behandeling wêreldwyd.

Stoeljoga vir COPD: Sagte asemhaling en ontspanning
Van Matige tot Ernstige KOLS: Rita se Storie oor Oefening, COVID, en die bestuur van 'n chroniese longtoestand
COPD-sorguitdagings in Brasilië: Pulmonale fisioterapie-kundige insigte oor toegang tot rehabilitasie

nuttige hulpbronne

Registrasies

COPD Stigting Pasiënt Aangedrewe Navorsingsnetwerk
Bevordering van die pasiëntervaring in COPD (APEX) (Verenigde State)
Nasionale Borsregister (Maleisië)

Verwysings

1. GOUD. Wêreldwye strategie vir voorkoming, diagnose en bestuur van COPD: 2024-verslag. GOUE webblad. Gepubliseer November 2023. Toegang op 28 November 2023. https://goldcopd.org/2024-gold-report/

2. Adeloye D, Song P, Zhu Y, et al. Globale, streeks- en nasionale voorkoms van en risikofaktore vir chroniese obstruktiewe longsiekte (COPD) in 2019: 'n sistematiese oorsig en modelleringsanalise. Lancet Respir Med. 2022;10(5):447-458. doi:10.1016/S2213-2600(21)00511-7

3. Stolz D, Mkorombindo T, Schumann DM, et al. Na die uitskakeling van chroniese obstruktiewe longsiekte: 'n Lancet-kommissie. Lancet. 2022;400(10356):921-972. doi:10.1016/S0140-6736(22)01273-9

4. GOUD. Wêreldwye strategie vir voorkoming, diagnose en bestuur van COPD: 2024-verslag. GOUE webblad. Gepubliseer November 2023. Toegang op 28 November 2023. https://goldcopd.org/2024-gold-report/

5. Syamlal G, Kurth LM, Dodd KE, Blackley DJ, Hall NB, Mazurek JM. Chroniese obstruktiewe longsiektesterftes volgens industrie en beroep — Verenigde State, 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2022; 71:1550–1554. DOI: http://dx.doi.org/10.15585/mmwr.mm7149a3.

6. NHS. Oorsake van chroniese obstruktiewe longsiekte (COPD). NHS webwerf. Opgedateer 11 April 2023. Toegang op 8 November 2023. https://www.nhs.uk/conditions/chronic-obstructive-pulmonary-disease-copd/causes/

7. Ramírez-Venegas A, Velázquez-Uncal M, Aranda-Chávez A, Guzmán-Bouilloud NE, Mayar-Maya ME, Pérez Lara-Albisua JL, Hernández-Zenteno RJ, Flores-Trujillo F, Sansores RH. Brongodilators vir hiperinflasie in COPD wat verband hou met biomassa rook: kliniese proef. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2019 6 Aug;14:1753-1762. doi: 10.2147/COPD.S201314. 

8. Brantly M, Campos M, Davis AM, et al. Opsporing van alfa-1-antitripsientekort: die verlede, hede en toekoms. Orphanet J Rare Dis. 2020;15(1):96. Published 2020 Apr 19. doi:10.1186/s13023-020-01352-5

9. Alpha-1 Stigting. Wat is Alpha-1? Alpha-1 Foundation webwerf. Toegang op 8 November 2023. https://alpha1.org/what-is-alpha1/

10. Stockley JA, Stockley RA, Sapey E. Daar is geen vinnige pad om vinnige afnames in Alpha-1 antitripsientekort te identifiseer deur spirometrie: 'n longitudinale studie van herhaalde metings. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2021;16:835–840. doi:10.2147/COPD.S298585

11. Franciosi AN, Alkhunaizi MA, Woodsmith A, Aldaihani L, Alkandari H, Lee SE, Fee LT, McElvaney NG, Carroll TP. Alpha-1-antitripsientekort en tabakrook: ondersoek risikofaktore en rookstaking in 'n registerpopulasie. COPD. 2021 Feb;18(1):76-82. doi: 10.1080/15412555.2020.1864725. Epub 2021 9 Feb. 

12. Rabe KF, Rennard S, Martinez FJ, et al. Teiken tipe 2-inflammasie en epiteelalarmiene in chroniese obstruktiewe longsiekte: 'n biologiese vooruitsig. Am J Respir Crit Care Med. 2023;208(4):395-405. doi:10.1164/rccm.202303-0455CI

13. GOUD. Wêreldwye strategie vir voorkoming, diagnose en bestuur van COPD: 2024-verslag. GOUE webblad. Gepubliseer November 2023. Toegang op 28 November 2023. https://goldcopd.org/2024-gold-report/

14. Tarín-Carrasco P, Im U, Geels C, Palacios-Peña L, Jiménez-Guerrero P. Bydrae van fyn deeltjies tot huidige en toekomstige premature mortaliteit oor Europa: 'n Nie-lineêre reaksie. Omgewing Int. 2021;153:106517. doi:10.1016/j.envint.2021.106517

15. Stolz D, Mkorombindo T, Schumann DM, et al. Na die uitskakeling van chroniese obstruktiewe longsiekte: 'n Lancet-kommissie. Lancet. 2022;400(10356):921-972. doi:10.1016/S0140-6736(22)01273-9

16. Ho T, Cusack RP, Chaudhary N, Satia I, Kurmi OP. Onder- en oordiagnose van COPD: 'n globale perspektief. Asemhaal (Sheff). 2019;15(1):24-35. doi:10.1183/20734735.0346-2018

17. Lindenauer PK, Stefan MS, Pekow PS, et al. Vereniging tussen die aanvang van pulmonale rehabilitasie na hospitalisasie vir COPD en 1-jaar-oorlewing onder Medicare-begunstigdes. JAMA. 2020;323(18):1813-1823. doi:10.1001/jama.2020.4437

18. Bogachkov, JJ. Pulmonale rehabilitasie vergemaklik simptome, verbeter lewensgehalte. COPD Nuus Vandag. Gepubliseer 3 Maart 2022. Toegang verkry op 8 November 2023. https://copdnewstoday.com/news/pulmonary-rehabilitation-eases-copd-symptoms-improves-life-quality/

19. Yun R, Bai Y, Lu Y, Wu X, Lee SD. Hoe beïnvloed asemhalingsoefeninge die respiratoriese spiere en lewenskwaliteit onder pasiënte met COPD? 'n Sistematiese oorsig en meta-analise. Kan Respir J. 2021 Januarie 29;2021:1904231. doi: 10.1155/2021/1904231. 

Hierdie bladsy is geresenseer deur GAAPP kliniese en wetenskaplike kundiges in Januarie 2024