Алергискиот габичен риносинузитис (AFRS) е хронична (тековна) воспалителна синусна состојба кај која имунолошкиот систем претерано реагира на габите во воздухот, како што се мувлата или квасецот (реакција на преосетливост). Оваа реакција предизвикува густа слуз, оток и затнати синуси.
AFRS може да влијае на секојдневниот живот преку:
- Отежнувајќи го дишењето низ носот.
- Отежнувајќи го мирисот и вкусот на храната.
- Предизвикувајќи проблеми со спиењето.
- Доведува до фрустрација и стрес.
Чести симптоми на AFRS
Некои симптоми на AFRS се слични на редовна синусна инфекција.
- Оток (воспаление) во носот
- Постојан затнат нос (назална конгестија)
- течење на носот
- Пост-назално капнување
- Притисок во синусите и главоболки
- Губење на мирис
- Густ мукус (слуз сличен на путер од кикирики)
AFRS може да влијае само на едната страна од носот/синусите. Во тешки случаи, AFRS може дури и да предизвика ерозија на коските и потенцијално нарушување на видот.
Околу 5-15% од луѓето со хроничен риносинузитис имаат AFRS.
Како AFRS се разликува од други проблеми со синусите
Алергискиот габичен риносинузитис (AFRS) е различен од повеќето синусни инфекции. Типичните синусни инфекции се јавуваат кога вируси или бактерии ќе влезат во вашите синуси и ќе предизвикаат инфекција. AFRS, од друга страна, не е предизвикано од преземање на бактерии. Наместо тоа, се случува кога вашето тело претерано реагира на габи (како мувла) во воздухот.
Редовните синусни инфекции се генерално краткорочни, но AFRS предизвикува тековни, хронични симптоми.
AFRS тестирање и дијагноза
Прво, вашиот лекар ќе направи физички преглед и ќе ве праша за вашите симптоми и медицинска историја.
Тестовите за AFRS може да вклучуваат:
- КТ скенирањеспецијален 3Д рендген кој прави детални фотографии од носните и синусните патишта (кога е достапен)
- ендоскопија: назален преглед со мала камера за да се погледне во внатрешноста на вашите синуси
- Лабораториско тестирање на слуз или ткиво (биопсија): Лабораторијата тестира мали примероци од слуз или ткиво за да види точно што го предизвикало воспалението.
Користете го нашиот Мојата AFRS визитка кога се среќавате со вашиот лекар или давател на здравствени услуги. Тоа може да ви помогне подобро да ги соопштите вашите симптоми и да не заборавите да поставите важни прашања.
Причини за AFRS
AFRS се јавува кога некој има премногу чувствителен (алергиски) имунолошки систем кој реагира на габи. Повеќето луѓе со здрав имунолошки систем ги толерираат истите габи без проблем.
Некои фактори можат да придонесат за оваа реакција кај луѓе со AFRS.
- ГенетикаНекои луѓе се раѓаат со премногу чувствителен имунолошки систем кој реагира на мали габични спори.
- животната срединаТоплата, влажна клима може да предизвика инфекции кај луѓе со AFRS.
- Лоша дренажа на синусите: Тесните синусни патишта и воспалението можат да го попречат доброто дренирање на слузта. Ова може да ги зароби спорите на мувлата во синусите. Кај некои луѓе, имунолошкиот систем на телото претерано реагира на заробената мувла, што доведува до воспаление кое се јавува кај AFRS.
- Пушење канабис или користење наргилеОвие се поврзани со AFRS. И двата содржат честички од мувла и можат да ги изложат дишните патишта на мувла. Тие исто така можат да ги ослабнат ситните влакнесто-слични структури (цилии) во дишните патишта кои помагаат во чистењето на штетните честички. Иако доказите што ја поврзуваат употребата на канабис или наргиле директно со AFRS се ограничени и не се убедливи, овие изложености може да претставуваат потенцијални фактори на ризик.
Преклопувачки (коморбидни) здравствени состојби
Коморбидните состојби се други здравствени состојби што ги има некој со AFRS. Обично, овие состојби се јавуваат поради истите алергиски реакции во телото.
Чести коморбидни состојби вклучуваат:
- Астма
- Алергиски ринитис (поленска треска)
- Назални полипи
- Хроничен синузитис
Вообичаено е луѓето со AFRS да имаат историја на алергиски заболувања, како што се алергиски ринитис и астма. Сите овие состојби вклучуваат преактивен имунолошки одговор на нештата во околината.
AFRS е поврзан и со назални полипи, кои се меки, неканцерогени грутки во носот кои можат да ја заробат слузта и да го отежнат дишењето.
Некои луѓе може да имаат и хроничен оток, како што е хроничен синузитис.
Кога овие здравствени состојби се јавуваат истовремено, симптомите можат да се влошат и да бидат потешки за контрола.
Како да се управува со AFRS долгорочно
За долгорочно управување со AFRS, ќе треба да соработувате со тим за здравствена заштита кој го вклучува вашиот примарен давател на здравствени услуги, лекар за уво, нос и грло (ЕНТ) и специјалист за алергии.
Справувањето со AFRS бара долгорочен план за да се спречи оток и воспаление и да се спречи повторно насобирање на слуз. Бидејќи вашиот имунолошки систем останува пререактивен на габите во воздухот, мора да имате дневна рутина за да ги одржувате синусите чисти.
Вашиот здравствен тим може да ви помогне да развиете план.
- Исплакнете го носот: Користете дневни исплакнувања на носот со физиолошки раствор (солена вода) за да ја исплакнете „стапицата“. Овие плакнења ги чистат габите и густиот слуз за да спречат нивно насобирање и предизвикување инфекција.
- Стероиди: Вашиот лекар може да препише стероиден лек (локален или во форма на таблети) за вашиот нос за да го намали отокот.
- Биолошки лекови: Биолошките лекови се лекови кои можат да го спречат вашиот имунолошки систем да реагира прекумерно на мувлата/габата. Тие не само што ги чистат синусите; тие исто така можат да го променат начинот на кој вашиот имунолошки систем реагира на габите. Моментално постои еден биолошки лек одобрен глобално за AFRS (дупилумаб).
- Контролирајте ги вашите алергии: Бидејќи AFRS е алергиска реакција на преосетливост, многу е важно да ги контролирате другите алергии. Вашиот лекар може да ви препорача лекови или инјекција против алергии.
- Хируршка интервенција: Можеби ќе ви треба операција на синусите ако третманите не функционираат или ако имате блокада од назални полипи.
Зошто AFRS често се враќа
AFRS често се враќа бидејќи е хронична состојба, а не краткотрајна синусна инфекција. Дури и откако симптомите ќе се контролираат со операција или лекови, телото сè уште реагира на габични спори кои секогаш се во воздухот. Кога ги вдишувате овие спори, тие влегуваат во слузницата на синусите. Ако синусите не ги испразнат, габата се заглавува и инфекцијата може да се врати.
Бариери за оптимални исходи
Добивањето најдобри резултати со AFRS може да биде тешко бидејќи тоа е хронична состојба која обично бара континуирана грижа. Некои вообичаени пречки можат да го отежнат. Една заедничка пречка е тоа што може постојано да се враќаДури и со третман, може да се повтори со текот на времето, што го прави фрустрирачко и тешко за справување.
AFRS може да биде тешко да се дијагностицира. Бидејќи AFRS може да изгледа како други синусни инфекции, лекарите можеби нема веднаш да го препознаат, што доведува до одложување на добивањето на вистинскиот третман и влошување на симптомите.
Неконзистентен пристап до грижа базирана на упатства е исто така пречка за добивање на најдобриот план за лекување. AFRS бара специјализиран тим од повеќе лекари (лекарите за примарна здравствена заштита, ОРЛ и алерголози). Некои лекари не се запознаени со AFRS, што може да доведе до одложена дијагноза и план за лекување. Дури и со дијагноза, нема упатства специфични за AFRS, што значи дека третманот е помалку конзистентен, а правилниот третман се одложува.
Некои пациенти можеби немаат пристап до лекари специјалисти или можеби имало финансиски бариери поради здравствено осигурување или трошоци за третмани.
Пропуштени контролни закажани прегледи е уште една честа бариера. Луѓето со AFRS бараат редовни прегледи за да се осигурат дека останува под контрола. Лекарите можат да помогнат да се забележи „натрупување“ пред да почнете да ги чувствувате симптомите, па затоа е многу важно да не ги пропуштате закажаните прегледи.
Предизвикувачи од животната средина, како што се мувла или други габи, можат да продолжат да предизвикуваат воспаление. Ако не се третираат добро, можат да го отежнат дејството на третманите, а симптомите може постојано да се враќаат.
Третманот може да биде комплициран. Плановите за лекување понекогаш бараат операција и дневна долготрајна употреба на лекови, како што се стероиди. Бидејќи нема лек, долгорочното справување со AFRS е од клучно значење, а пациентите треба да се придржуваат до планот за лекување. Без строго следење на планот, симптомите може да се вратат или да се влошат.
Прекумерна употреба на стероиди исто така може да предизвика проблеми. Иако стероидите делуваат на намалување на воспалението, нивната пречеста употреба може да доведе до несакани ефекти, како што се поголем ризик од инфекција, висок крвен притисок, зголемување на телесната тежина и ослабени коски.
Совети за успех и добар живот со AFRS
Животот со AFRS бара постојана грижа, но многу луѓе можат добро да ги контролираат симптомите со правилни навики и следење.
- Одржувајте ги закажаните прегледи. Рутинските посети кај вашиот ОРЛ или алерголог можат да помогнат во раното откривање на егзацербациите.
- Користете дневни третмани според упатствата. Назалните спрејови, плакнењата и другите лекови најдобро функционираат кога се користат како што ви препишал вашиот лекар.
- Често користете солени плакнења за да помогне во чистењето на слузта и иритациите од носните патишта.
- Справувајте со алергии. Соработувајте со вашиот алерголог за да ги контролирате алергиите, што може да го намали воспалението и да ги намали проблемите со синусите. Можете да размислите за дискусија за имунотерапија (на пр., алергиски инјекции) против мувла, за да ја зголемите толеранцијата на алергени, за да не реагира телото претерано.
- Избегнувајте предизвикувачи кога е можно. Избегнувајте предизвикувачи, како прашина, мувла и пушена марихуана колку што можете.
- Следете ги симптомите и внимавајте на раните знаци. Кажете му на вашиот лекар ако забележите враќање на конгестијата, густата слуз или притисокот во синусите, за да можете да добиете ран третман.
- Земајте стероиди само како што е пропишано. Стероидите можат да го намалат воспалението, но нивното пречесто земање може да предизвика други здравствени проблеми. Никогаш не ги земајте почесто отколку што ви препишал вашиот лекар.
- Одржувајте здрав дом со одржување на сувост во куќата и користење филтри за воздух (HEPA филтри) за намалување на габите во воздухот што го дишете.
- Користете здрави навики за живот со медицинска нега. Иако тие не се третман за AFRS, балансираната исхрана и вежбањето со вашиот план за лекување можат да помогнат во зајакнувањето на вашиот имунолошки систем и подобрувањето на целокупното здравје и квалитетот на животот.
Вклучете
Раширете ја веста за AFRS преку споделување материјали за кампањата и охрабрување на пријателите и семејството да дознаат повеќе за AFRS.
Референци
1. UpToDate. Uptodate.com. Објавено во 2026 година. Пристапено на 6 април 2026 година. https://www.uptodate.com/contents/allergic-fungal-rhinosinusitis
2. Габичен синузитис: Симптоми, знаци и третман. Клиника во Кливленд. Објавено на 27 април 2017 година. Пристапено на 6 април 2026 година. https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/17012-fungal-sinusitis-fungal-sinus-infection
3. Мохамад. Клиничка презентација на алергиски габичен риносинузитис: анамнеза, физички преглед. Medscape.com. Објавено април 2026 година. Пристапено на 6 април 2026 година. https://emedicine.medscape.com/article/834401-clinical
4. Мохамад. Алергиски габичен риносинузитис: Позадина, етиологија, патофизиологија. Medscape.com. Објавено април 2026 година. Пристапено на 6 април 2026 година. https://emedicine.medscape.com/article/834401-overview#a5
5. Дикевич МС, Родригес ЈМ, Славин РГ. Алергиски габичен риносинузитис. Весник за алергија и клиничка имунологија. 2018;142(2):341-351. doi:https://doi.org/10.1016/j.jaci.2018.06.023
6. Рува Р. Што е алергиски габичен риносинузитис? Healthline. Објавено на 14 ноември 2023 година. Пристапено на 6 април 2026 година. https://www.healthline.com/health/allergies/allergic-fungal-rhinosinusitis#risk-factors
7. Хелингс ПВ, Стилант Б. Епителни бариери кај алергии и астма. Весник за алергија и клиничка имунологија. 2020;145(6):1499-1509. doi:https://doi.org/10.1016/j.jaci.2020.04.010
Алергиски габичен синузитис | Cedars-Sinai. Cedars-sinai.org. Објавено 2025 година. Пристапено на 6 април 2026 година. https://www.cedars-sinai.org/health-library/diseases-and-conditions/a/allergic-fungal-sinusitis.html
8. Алергиски габичен синузитис | Cedars-Sinai. Cedars-sinai.org. Објавено 2025 година. Пристапено на 6 април 2026 година. https://www.cedars-sinai.org/health-library/diseases-and-conditions/a/allergic-fungal-sinusitis.html
9. Вајз С.К., Дамаск Ц., Роланд Л.Т. и др. Меѓународна консензусна изјава за алергија и ринологија: Алергиски ринитис – 2023. Меѓународен форум за алергија и ринологија. 10. 2023;13(4):293-859. doi:https://doi.org/10.1002/alr.23090
10. Преднизон и други кортикостероиди. Клиника Мајо. Објавено 2026 година. Пристапено на 10 април 2026 година. https://www.mayoclinic.org/tests-procedures/cortisone-shots/in-depth/steroids/art-20045692
11. Аричигил М, и др. Ефектот на пушењето врз оралниот микробиом. Болести предизвикани од тутун. 2018;16. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC6058077/
12. Томпсон А, и др. Улогата на микробиомот кај респираторните инфекции. Клиничка микробиологија и инфекции. 2017;23(10). https://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S1198743X17302758
13. Тагинасаб А, и др. Микробиомот на дишните патишта кај хронични респираторни заболувања. Микроорганизми. 2020;8(5). https://www.mdpi.com/2076-2607/8/5/697
Оваа образовна содржина е овозможена со поддршка на Санофи и Реџенерон.


