Астма

Дијагноза

Доколку вашиот лекар се сомнева дека можеби имате астма, тој ќе ве праша за вашите симптоми и ќе предложи тестови за дијагностицирање тоа. Тие ќе ви го прегледаат носот, грлото и горните дишни патишта, ќе го слушаат вашето дишење со стетоскоп и ќе земат општа медицинска историја.

Ќе се спроведат тестови за функцијата на белите дробови за да се види колку добро функционираат вашите бели дробови. Вообичаените тестови што се користат вклучуваат:

• Спирометрија [25] – каде што дувате во машина која мери колку брзо можете да издишите и колку воздух можете да задржите во белите дробови.
• Тест на врвен проток [26] – каде што дувате во мал рачен уред и тој мери колку брзо можете да издишите.
• FeNO тест [27] – каде што дишете во машина која го мери нивото на азотен оксид во вашиот здив (ова може да истакне некои видови воспаление во белите дробови или на друго место) Дознајте повеќе во едукативниот флаер за FeNO на GAAPP!

Понекогаш, може да ви се направи рендген на градниот кош за да се исклучат други причини за вашите симптоми.

Тежина на астмата

Тежината на астмата [4] се мери според тоа колку е тешко да се лекува астмата.

Блага астма: Ова понекогаш лекарите го дефинираат како астма која е добро контролирана со ниски дози на кортикостероидни лекови, но терминот „блага астма“ почесто се користи за луѓе кои немаат чести или тешки симптоми на астма. Дури и ако мислите дека вашата астма е блага, сепак може да имате тешки напади, па затоа е важно да земате превентивен или контролен инхалатор.

Умерена астмаАстма која е добро контролирана со комбинација на ниски дози на кортикостероиди со лекови со долго дејство на бета-агонисти.

Тешко за лекувањеАстма која е неконтролирана и покрај третманот со средни или високи дози на кортикостероиди плус лекови со долго дејство на бета-агонисти. Оваа форма на астма е тешка за лекување поради неколку причини:

• Третман кој не функционира поради јачината или дејството на лековите
• Постојани проблеми со следење на план за лекување
• Не го земате инхалаторот правилно или редовно
• Дополнителни здравствени проблеми, вклучувајќи хроничен риносинузитис или дебелина

Тешка астма: Некои луѓе имаат астма која е неконтролирана и покрај редовното земање високи дози на кортикостероиди плус лекови со долго дејство на бета-агонисти, како и решавање на други проблеми каде што е можно. Ова често се должи на различен вид астма кој не реагира толку добро на вообичаените инхалатори за астма и може да има корист од дополнителен третман. 

Третман и лекови

Астма третман и лекови помагаат во контролата на симптомите, за да можете да живеете активен и нормален живот. Бидејќи секој различно ја доживува астмата, вашиот лекар ќе состави план за лекување на астма дизајниран специјално за вас.

Инхалаторите за лица со астма можат да се користат на два начина:

• Олеснувач или инхалатор за спасување – се користи за лекување на симптомите кога ќе се појават и обично обезбедува олеснување за неколку минути. Може да се користи и пред вежбање. Во минатото, инхалаторите за спасување содржеа само бронходилататор како што е албутерол. Иако овие инхалатори ги релаксираат мускулите на белите дробови, олеснувајќи го дишењето, тие не ја третираат астмата ниту спречуваат сериозни напади. Во многу земји, на луѓето со астма може да им се препише антиинфламаторно средство за олеснување (AIR). Ова средство содржи инхалиран кортикостероид, како и бронходилататор, кој покрај тоа што ги опушта мускулите на белите дробови, олеснувајќи го дишењето, го третира и воспалението во дишните патишта што ги предизвикува симптомите и нападите на астма. 
• Дневен превентивен или контролен инхалатор – содржи антиинфламаторен кортикостероид, понекогаш комбиниран со лек со долго дејство на бета-агонисти и се користи секојдневно, како што е пропишано, за да се намали количината на воспаление и чувствителност во дишните патишта. Луѓето со умерена или тешка астма треба да користат дневен превентивен или контролен инхалатор за да помогнат во контролата на симптомите на астма, да го спречат нивното појавување и да го намалат ризикот од напади на астма.

Меѓународните упатства за астма препорачуваат секое лице со астма на возраст од 6 години и повеќе да зема инхалатор што содржи кортикостероид, за да се намали ризикот од тежок напад. На многу луѓе со астма им е потребна само мала доза на инхалиран кортикостероид, или како инхалатор за ублажување на воспалението или како дневен инхалатор за антиинфламаторно дејство. Овие инхалатори со ниска доза се многу безбедни за употреба и, покрај тоа што ги контролираат симптомите, ве штитат од тешки напади. 

Луѓето чии симптоми или напади на астма не се добро контролирани со инхалатор со ниска доза на кортикостероиди, треба да земаат инхалатор со кортикостероиди или инхалатор со комбинација на кортикостероиди и бета-агонисти секој ден, како и инхалатор за олеснување на симптомите. 

Во многу земји, постои и комбинација од лекови за ублажување и превенција за возрасни и адолесценти (а во некои земји и за деца на возраст од 4 или 6 години и постари) кои имаат умерена до тешка астма. Можеби ќе го чуете ова како MART или SMART терапија, што е кратенка од Терапија за единечно одржување и олеснување. Со овој третман, го користите истиот инхалатор за олеснување на воспалението за ублажување на симптомите (и пред вежбање доколку е потребно) и за вашиот редовен дневен третман за превенција или контрола.

Погрижете се да научите како правилно да го користите вашиот инхалатор или инхалатори. На пример, ако имате „пуфер“ што содржи аеросол за внесување на лекот во вашите дишни патишта, треба полека да го вдишувате лекот. Ако имате инхалатор со сув прашок, треба силно да го вдишувате лекот. 

Во зависност од вашите симптоми, може да ви бидат препишани и други лекови и третмани. Комплементарни терапии [28], како што се специјални вежби за дишење, може да се препорача за да ви помогне да научите подобро да дишете со астма и да го зголемите вкупниот капацитет, сила и здравје на белите дробови. Од суштинско значење е да избегнувате изложеност на чад од тутун или производи за вејпирање, бидејќи тие предизвикуваат сериозни проблеми со белите дробови кај луѓето со астма. Ако пушите или користите вејп, побарајте совет од вашиот лекар или фармацевт за да ви помогне да се откажете од цигарите. Доколку е можно, избегнувајте загадување на воздухот во затворен и отворен простор. На пример, доколку е можно, вежбајте подалеку од главните патишта. Редовните физички вежби и здравата исхрана се препорачуваат за сите луѓе со астма. 

Дознај повеќе овде за моќта на имунизацијата кај луѓето со хронични респираторни заболувања.