Co to jest POChP?

Przewlekła obturacyjna choroba płuc (POChP) to termin medyczny używany do opisania choroby płuc, która powoduje zwężenie i niedrożność dróg oddechowych, co z kolei utrudnia oddychanie.[1]

Kiedy termin jest podzielony, możesz zobaczyć, w jaki sposób definicja uzyskuje swoje znaczenie:

Przewlekłe: długotrwały i ciągły stan, który nie ustąpi

Zatykający: drogi oddechowe w płucach zwężają się i są zatkane lub zablokowane, co utrudnia im usuwanie powietrza

Płucny: stan wpływający na płuca

Choroba: uznany stan chorobowy 

POChP można opisać jako chorobę dróg oddechowych (przewlekłe zapalenie oskrzeli) i/lub chorobę pęcherzyków powietrznych (rozedmę płuc).

  • Przewlekłe zapalenie oskrzeli diagnozuje się, gdy u pacjenta objawy kaszlu utrzymują się przez długi czas (wiele miesięcy lub lat) i odkrztuszają flegmę, zwaną także plwociną lub śluzem. Najczęściej jest spowodowana paleniem, ale osoby, które nigdy nie paliły, a także pracują lub mieszkają w miejscach, w których wdychają kurz, paliwa z biomasy (np. drewno opałowe), opary chemiczne lub ogrzewanie i gotowanie w gospodarstwie domowym, mogą również cierpieć na przewlekłe zapalenie oskrzeli. Z tą diagnozą wiąże się również choroba refluksowa przełyku (powszechnie nazywana GERD). 

Przewlekłe zapalenie oskrzeli jest wynikiem podrażnienia i zapalenia oskrzeli (dróg oddechowych) – rurek odpowiedzialnych za transport powietrza przez płuca. Rurki pęcznieją i powodują gromadzenie się śluzu wzdłuż wyściółki. Drobne, przypominające włosy struktury w rurkach zwane rzęskami zwykle pomagają usunąć śluz z dróg oddechowych, ale czasami nie działają dobrze. Powoduje to gromadzenie się czopów śluzowych, które są trudne do odkrztuszania, a czasami utrudniają wlot i wylot powietrza z płuc. Osoby z przewlekłym zapaleniem oskrzeli mogą również mieć objawy bólu w klatce piersiowej lub brzucha.  

  • Rozedma diagnozuje się jedynie na podstawie badań obrazowych płuc (takich jak tomografia komputerowa), które wykazują uszkodzenie ścian maleńkich pęcherzyków powietrznych w płucach na końcu oskrzeli – zwanych pęcherzykami płucnymi – uszkodzenie to powoduje ich powiększenie. Pęcherzyki płucne zwykle odgrywają kluczową rolę w przenoszeniu tlenu do krwi i filtrowaniu dwutlenku węgla z powrotem. Rozedma rozwija się z biegiem czasu i nie u każdego pacjenta z wczesną rozedmą występują objawy, ale rozedma płuc może utrudniać oddychanie, ponieważ powiększone worki powietrzne zatrzymują powietrze w płucach. Uwięzienie powietrza diagnozuje się za pomocą testów czynnościowych płuc.

Na POChP choruje około 380 milionów ludzi na całym świecie. Jest trzecią najczęstszą przyczyną zgonów po chorobach serca i udarach mózgu.[2]

Jeśli cierpisz na przewlekłą obturacyjną chorobę płuc, oddychanie stopniowo staje się trudniejsze. POChP ma charakter postępujący, co oznacza, że ​​uszkodzenia płuc nie można odwrócić i może ono postępować. Zmiany w leczeniu, przyjmowaniu leków i stylu życia mogą pomóc w skuteczniejszym leczeniu, kontrolowaniu objawów i spowolnieniu postępu POChP. 

Główne objawy to:

  • Łatwa duszność (powszechnym terminem używanym do określenia duszności jest duszność) 
  • Uporczywy kaszel z flegmą
  • Częste infekcje klatki piersiowej 
  • Świszczący oddech, szczególnie w chłodne dni

Objawy mogą występować przez cały czas lub mogą się nasilić w określonych momentach, na przykład podczas infekcji lub wdychania biernego dymu, zanieczyszczonego powietrza lub oparów. Nazywa się je zaostrzeniami lub zaostrzeniami POChP. W przypadku POChP mogą również wystąpić inne objawy, zwłaszcza gdy choroba staje się poważniejsza lub występują również inne problemy zdrowotne (choroby współistniejące). 

Niektóre przykłady innych objawów obejmują:

  • Zmęczenie i brak energii 
  • Obrzęk kostek, nóg i stóp, który jest spowodowany gromadzeniem się płynu (tzw obrzęk)
  • Nieumyślna utrata wagi 
  • Odczuwasz ucisk lub ból w klatce piersiowej
  • Odkrztuszanie krwi – chociaż może to być oznaką czegoś innego, dlatego może być konieczne wykonanie większej liczby badań, aby wykluczyć inne schorzenia

Jeśli masz POChP i objawy nasilają się lub nie masz pewności, czy objaw ma związek z POChP, skontaktuj się ze swoim lekarzem lub pracownikiem służby zdrowia.

POChP rozwija się w wyniku długotrwałego uszkodzenia płuc, które powoduje ich stan zapalny lub uszkodzenie, niedrożność i zwężenie. Główną przyczyną POChP jest palenie. Jednak nie u wszystkich palaczy, nawet nałogowych palaczy, rozwija się POChP, a co najmniej 20–30 procent osób chorych na POChP nigdy nie paliło.[3]  

Ważne jest, aby to wiedzieć POChP można zapobiegać! Na to, czy u danej osoby rozwinie się POChP w ciągu swojego życia, czy nie, wpływa złożona kombinacja środowiska i struktury genetycznej. Na przykład ostatnie badania sugerują, że posiadanie małych dróg oddechowych w stosunku do wielkości płuc może predysponować ludzi do mniejszej zdolności oddychania i zwiększonego ryzyka POChP. Zdarzenia na wczesnym etapie życia, takie jak infekcja lub paląca matka, mogą narazić osobę na ryzyko rozwoju POChP.

Ryzyko Czynniki na POChP obejmują:

  • Współautorzy środowiska
    • Palenie papierosów lub historia palenia
    • Narażenie zawodowe (w pracy) na pył, opary lub chemikalia
    • Zanieczyszczenie powietrza
  • Genetyczne czynniki ryzyka (tj. niedobór alfa-1-antytrypsyny, rzadkie schorzenie, które powoduje, że ludzie są podatni na POChP w młodszym wieku)
  • Rozwój płuc i czynniki starzenia
  • Przewlekłe infekcje (na przykład HIV jest związany z POChP)
  • Względy społeczne i ekonomiczne
  • Częste infekcje klatki piersiowej u dzieci lub słaby rozwój płuc

Palenie

Jak wspomniano wcześniej, główną przyczyną POChP jest palenie tytoniu. Chociaż nie u wszystkich osób palących rozwija się ta choroba, zdecydowanie zaleca się zaprzestanie palenia w ramach leczenia, biorąc pod uwagę związek między paleniem a rakiem, chorobami serca i innymi poważnymi chorobami przewlekłymi. Istnieje kilka opartych na dowodach metod i podejść, które mogą pomóc w rzuceniu palenia. Wykazano, że nikotynowe terapie zastępcze i leki pomagają.[4] Kilka organizacji oferuje również grupy wsparcia i trenerów przeszkolonych w zakresie wspierania osób rzucających palenie. 

Jest jeszcze za wcześnie, aby zrozumieć długoterminowe ryzyko związane z wapowaniem, a wczesne badania sugerują, że wapowanie jest powiązane z chorobami płuc.[4] Społeczność medyczna i zajmująca się POChP generalnie odradza używanie e-papierosów i wapowanie, czy to zamiast palenia tytoniu, czy jako narzędzie do rzucania palenia. Porozmawiaj ze swoim zespołem medycznym o tym, co będzie dla Ciebie najlepsze.

Opary i kurz w miejscu pracy

Prawie 24% globalnych skutków POChP wynika z narażenia w miejscu pracy.[5] Według brytyjskiej Narodowej Służby Zdrowia niektóre pyły i chemikalia występujące w miejscu pracy mogą powodować POChP, szczególnie jeśli są wdychane, w tym:[6]

  • Pył i opary kadmu.
  • Pył zbożowy i mączny.
  • Pył krzemionkowy.
  • Paliwa spawalnicze.
  • Izocyjaniany.
  • Pył węglowy.

Zanieczyszczenie powietrza

Zanieczyszczenie powietrza w gospodarstwach domowych dotyka miliardy ludzi na całym świecie. Jedną z głównych przyczyn może być spalanie paliwa na otwartym ogniu do gotowania i ogrzewania w słabo wentylowanych domach. Może to narazić mieszkańców wielu krajów rozwijających się – zwłaszcza kobiety, które wykonują większość obowiązków związanych z gotowaniem – na większe ryzyko POChP. Kominki i grzejniki opalane drewnem również zwiększają zanieczyszczenie powietrza w pomieszczeniach.

Wiemy, że zła jakość powietrza w miastach może być szkodliwa dla naszych płuc, szczególnie u osób, które już cierpią na choroby serca lub układu oddechowego. Nie jest jednak jasne, jak wpływa to na ryzyko zachorowania na POChP, ponieważ potrzebne są dalsze badania.[7]

Genetyka

Jeśli cierpisz na rzadką chorobę genetyczną zwaną niedoborem alfa-1-antytrypsyny (AATD), istnieje większe ryzyko rozwoju POChP. Około 3.4 miliona ludzi na całym świecie cierpi na AATD[8], które występuje częściej u osób pochodzenia europejskiego.[9] 

Alfa-1-antytrypsyna to substancja chemiczna wytwarzana zwykle w wątrobie, która chroni nasze płuca przed szkodliwymi substancjami i infekcjami. Osobom z AATD brakuje alfa-1 antytrypsyny, co może prowadzić do rozwoju POChP. Możesz także mieć POChP w młodszym wieku, a POChP może postępować szybciej,[10] szczególnie jeśli palisz.[11] Jeśli palisz, jeszcze ważniejsze jest, aby rzucić palenie. Zapytaj swojego lekarza lub pracownika służby zdrowia, jakie inne środki w zakresie zdrowia i stylu życia możesz podjąć i poszukaj społeczności wsparcia innych osób chorych na Alpha-1.

U osób chorych na POChP mogą występować różne rodzaje stanu zapalnego, które można zidentyfikować na podstawie pomiaru liczby komórek odpornościowych (na przykład neutrofili lub eozynofili) lub białek w plwocinie lub na podstawie różnych pomiarów w wydychanym powietrzu (FeNO). Niedawne lepsze zrozumienie tych podtypów zapalenia pomaga dostawcom i twórcom leków wybrać najlepsze podejście do leczenia.  

U większości osób chorych na POChP najczęstszym rodzajem zapalenia jest zapalenie neutrofilowe, zwłaszcza u osób, które palą lub paliły papierosy. Jednak 20–40% ma zapalenie typu 2, które jest związane z dużą liczbą eozynofilów.[12] W badaniach klinicznych osoby z wyższym poziomem eozynofili lepiej reagowały na leczenie wziewnymi steroidami.[13]

Jeśli u pacjenta wystąpią utrzymujące się objawy POChP – takie jak wzmożona duszność, nieustępujący kaszel, świszczący oddech lub częste infekcje klatki piersiowej – niezależnie od wieku i historii palenia, należy skontaktować się z lekarzem lub pracownikiem służby zdrowia. 

Rozpowszechnienie

Jak często występuje POChP? Na całym świecie na POChP choruje około 380 milionów ludzi. W Europie na POChP choruje ponad 36 milionów ludzi – to czterokrotnie więcej niż populacja Londynu.[14] POChP jest chorobą niedodiagnozowaną i błędnie zdiagnozowaną. Dzieje się tak częściowo dlatego, że POChP rozwija się powoli z biegiem lat, dlatego wiele osób zaczyna rozpoznawać objawy dopiero po 50. roku życia.[15] Brak dostępu do odpowiednich badań i niekonsekwencja w stosowaniu wytycznych dotyczących diagnozy również przyczyniają się do tego problemu.[16]

POChP często dotyka osoby o niższym poziomie wykształcenia, dochodów i zatrudnienia, a częściej występuje w krajach o niskich i średnich dochodach. Naukowcy i społeczność zwolenników POChP pracują nad wyeliminowaniem tych niespójności.

Proces diagnostyczny

Jak rozpoznaje się POChP? Na rozpoznanie POChP składa się kilka etapów. Lekarz zapyta Cię o objawy i ich wpływ na Twoje codzienne życie:

  • Bezdech – czy jest trwały, czy nasila się z biegiem czasu, czy nasila się, jeśli ćwiczysz lub wykonujesz aktywność fizyczną, czy zdarza się to w nocy lub w innych porach?
  • Kaszel - czy to przychodzi i odchodzi, czy wytwarza flegmę, czy ty też sapiesz?
  • Infekcje klatki piersiowej - jak często je otrzymujesz?
  • Historia rodziny / dzieciństwa - czy któryś z Twoich bliskich ma problemy z oddychaniem, jak było Twoje zdrowie jako niemowlęcia i dziecka?
  • Czynniki ryzyka lub narażenia – jesteś palaczem lub byłym palaczem, czy Twoja praca lub życie domowe powoduje, że masz kontakt z zanieczyszczeniami unoszącymi się w powietrzu (np. pyłami, oparami, dymami, gazami, chemikaliami, dymem z domowej kuchni, paliwami grzewczymi)?
  • Inne objawy - czy miałeś jakąkolwiek utratę wagi, obrzęk kostek, zmęczenie, ból w klatce piersiowej lub odkrztuszanie krwi? Są one mniej powszechne, szczególnie w łagodnej POChP i mogą wskazywać na inną diagnozę.

Osłuchają także Twoją klatkę piersiową stetoskopem, uwzględnią Twój wiek i obliczą wskaźnik masy ciała (BMI) na podstawie wzrostu i masy ciała. 

Jeśli lekarz podejrzewa, że ​​masz POChP, konieczne będzie wykonanie tzw. testu spirometria.

Spirometria mierzy pojemność płuc i szybkość wydychania powietrza. Wynik zwany natężoną objętością wydechową w ciągu 1 sekundy (FEV1) będzie miarą ilości powietrza wypychanego z płuc. Te i inne wyniki mogą pomóc lekarzowi stwierdzić, czy płuca są zatkane, czy zablokowane. 

Spirometria jest obecnie złotym standardem badań w kierunku POChP; może również pomóc wykluczyć inne choroby płuc, takie jak astma (przewlekła choroba płuc, która powoduje stan zapalny i zwęża drogi oddechowe). Możesz także wykonać prześwietlenie klatki piersiowej, tomografię komputerową lub badanie krwi, aby wykluczyć inne schorzenia i zdiagnozować POChP. Jeśli chodzi o tomografię komputerową:

  • Zgodnie z zaleceniami dla populacji ogólnej zaleca się coroczną niskodawkową tomografię komputerową (LDCT) w celu przeprowadzenia badań przesiewowych w kierunku raka płuc u osób chorych na POChP spowodowaną paleniem tytoniu.
  • Nie zaleca się corocznej LDCT w badaniach przesiewowych w kierunku raka płuc u osób chorych na POChP niezwiązaną z paleniem tytoniu ze względu na niewystarczające dane do ustalenia korzyści w stosunku do szkód.

Ważne punkty:

Jakie są „etapy” POChP? Po zdiagnozowaniu dowiesz się o stopniu ciężkości ograniczenia przepływu powietrza w drogach oddechowych, zdefiniowanym na podstawie oceny czynności płuc GOLD 1 (łagodne) - 4 (bardzo poważne) oraz o tym, czy cierpisz na rozedmę płuc. Definicje te pomogą lekarzom zalecić najlepsze dla Ciebie opcje leczenia.

Nie jest niczym niezwykłym nieświadomość, że masz POChP. POChP zwykle rozwija się powoli przez wiele lat, więc nie jest niczym niezwykłym, że nie wiesz, że ją masz. Niektórzy zakładają, że wczesne objawy – takie jak duszność – wynikają z wieku, braku formy lub astmy, podczas gdy w rzeczywistości przyczyną może być POChP, którą można wcześnie leczyć.

Dlatego u większości osób POChP diagnozuje się po 60. roku życia, ale u dorosłych POChP może wystąpić w każdym wieku.

Warto też wiedzieć, że po zauważeniu objawów wiele osób zamiast zasięgnąć porady lekarza, stara się ograniczyć swoją aktywność. Ponieważ jednak POChP może się pogorszyć, ważne jest, aby skontaktować się z lekarzem raczej wcześniej niż później. Dzięki odpowiedniemu planowi leczenia osoby chore na POChP mogą żyć pełnią życia. 

POChP jest czasami błędnie diagnozowana, ponieważ istnieją inne choroby płuc o podobnych objawach, takie jak rozstrzenie oskrzeli i/lub astma lub choroby serca. Jednak u niektórych osób chorych na POChP te schorzenia występują również podczas POChP, ponieważ ryzyko ich rozwoju jest podobne. 

Przegląd zabiegów

Jak leczy się POChP? Chociaż na POChP nie ma lekarstwa, przy odpowiednim leczeniu można ją opanować i leczyć, aby zapobiec dalszym uszkodzeniom płuc, złagodzić objawy i zapobiec nawrotom. Twój zespół kliniczny będzie ściśle z Tobą współpracował w celu opracowania spersonalizowanego planu samodzielnego leczenia obejmującego codzienne życie i kroki, jakie należy podjąć, jeśli poczujesz się gorzej.

Dostępnych jest wiele metod leczenia POChP. Twój lekarz może przepisać:

  • Rehabilitacja pulmonologiczna zapewni wsparcie w drodze do lepszego zdrowia oraz wskazówki dotyczące najlepszych ćwiczeń, odżywiania i narzędzi ułatwiających rzucenie palenia. 
  • Leki wziewne zwane lekami rozszerzającymi oskrzela, które rozluźniają mięśnie dróg oddechowych, lub inne leki wziewne przyjmowane przez inhalator lub nebulizator.
  • Steroidy podawane za pomocą inhalatora w celu zmniejszenia obrzęku dróg oddechowych.
  • W niektórych przypadkach osobom potrzebującym pomocy w odkrztuszaniu gęstego śluzu/flegi zaleca się stosowanie leków rozrzedzających śluz.
  • W niektórych przypadkach otrzymasz antybiotyki lub tabletki przeciwzapalne, aby zmniejszyć ryzyko nawrotów (zaostrzeń).
  • W niektórych sytuacjach może być konieczna operacja, która może złagodzić objawy.
  • W niektórych przypadkach tlenoterapia za pomocą aparatu domowego lub małego przenośnego zbiornika. 
  • W niektórych sytuacjach związanych z zaostrzeniami zapewnione zostanie wspomaganie oddychania w formie nieinwazyjnej wentylacji (NIV) lub terapii przez nos o wysokim przepływie (HFNT).

Czasami zrozumienie urządzeń lub zapamiętanie, jak i kiedy przyjmować leki, może być mylące. Nie jesteś sam; jest to bardzo częste. Najważniejsze jest, aby skontaktować się ze swoim lekarzem lub zespołem opieki zdrowotnej, w tym z farmaceutą, i zadać wszelkie pytania. Pokaż im, jak używasz inhalatora lub nebulizatora i omów poszczególne etapy; poproś ich, aby poprawili wszystko, co możesz nieświadomie robić nieprawidłowo. Pamiętaj również, że dodatkowy (dodatkowy) tlen jest przepisanym lekiem. Jeśli w przypadku jakiegokolwiek leku zapomnisz informacji o tym, ile i jak często go zażywać, poproś o pomoc. Jeśli uważasz, że Twój inhalator lub urządzenie nie spełnia Twoich potrzeb, poinformuj o tym swojego lekarza. Twojemu zespołowi medycznemu zależy na tym, aby Twoje leczenie przyniosło Ci jak największe korzyści i pomogło Ci utrzymać właściwą formę leczenia. 

Rehabilitacja płucna

Rehabilitacja pulmonologiczna to program ćwiczeń, edukacji i wsparcia. Będziesz współpracować ze specjalistą od chorób układu oddechowego, który pomoże Ci nauczyć się bezpiecznie ćwiczyć, dobrze żyć z POChP i łatwiej oddychać. Jest to najskuteczniejsza metoda ograniczenia hospitalizacji, poprawiająca przeżycie i zmniejszająca objawy u osób chorych na POChP.[17,18] Rehabilitacja pulmonologiczna jest również źródłem wsparcia społecznego i może pomóc uniknąć izolacji. Aby wziąć udział w programie rehabilitacji pulmonologicznej, osobiście lub wirtualnie, musisz mieć receptę od swojego lekarza. 

Rozważ dowiedzenie się więcej o programach takich jak Harmonijki ustne dla zdrowia® które mogą pomóc Ci wzmocnić mięśnie używane do oddychania, poprawić jakość Twojego życia i połączyć Cię ze społecznością ludzi, którzy rozumieją Twoje doświadczenia z chorobą płuc.

Leczenie zaostrzeń POChP (nawrotów) 

Jak leczy się zaostrzenia POChP? Zaostrzenia POChP można leczyć za pomocą planu działania – podejścia ustalonego przez Ciebie i Twojego lekarza. W zależności od indywidualnych objawów i potrzeb leczenia plan może obejmować przyjmowanie antybiotyków lub sterydów w celu złagodzenia objawów. W przypadku ciężkich nawrotów może być konieczna hospitalizacja. Postępowanie zgodnie z zaleceniami personelu medycznego dotyczącymi leczenia i postępowania może pomóc w uniknięciu nawrotów choroby i utrzymaniu stabilnego stanu POChP. Więcej o planach działania możesz przeczytać w dalszej części tej strony.

Czy wiesz, że każdy zaostrzenie POChP, którego doświadczają osoby z POChP, zwiększa ryzyko wystąpienia kolejnego? GAAPP jest częścią Globalnej Rady Pacjentów z POChP, która opracowała nową Centrum zaostrzeń POChPTo narzędzie, które wykorzystuje materiały wideo, tekst i infografiki, aby pomóc pacjentom i ich rodzinom lepiej zrozumieć zaostrzenia POChP, jak je rozpoznawać, unikać i leczyć, a także jak ważne jest podjęcie działań. Mamy nadzieję, że ten materiał okaże się pomocny i że podzielisz się nim ze społecznościami osób z POChP.

Leczenie ciężkiej POChP

Jakie jest najlepsze leczenie ciężkiej POChP? to często zadawane pytanie. Nie ma jednego najlepszego sposobu leczenia ciężkiej POChP – leczenie zalecone przez lekarza będzie zależeć całkowicie od indywidualnych objawów i okoliczności, a leczenie będzie dostosowane do Twoich potrzeb. W przypadku ciężkiej POChP prawdopodobnie będziesz potrzebować kombinacji terapii, a nie pojedynczego leczenia.

W ciężkich przypadkach POChP spowodowanej rozedmą płuc czasami konieczna jest operacja w celu usunięcia uszkodzonych części płuc, dzięki czemu zdrowsze części płuc mogą lepiej pracować. W niewielkiej liczbie przypadków opcją może być przeszczep płuc.

Operacja zastawki

Chirurgia zastawki wewnątrzoskrzelowej to nowsza procedura skierowana do osób z ciężką rozedmą płuc. Polega na umieszczeniu w drogach oddechowych maleńkich zastawek, które blokują uszkodzone części płuc. Ta procedura może pomóc zmniejszyć nacisk na przeponę, pomóc zdrowszym częściom płuc pracować wydajniej i zmniejszyć duszność.

Podobnie jak w przypadku każdej choroby przewlekłej, ważne jest, aby przestrzegać przepisanej rutyny i harmonogramu przyjmowania leków przepisanych przez lekarza. Dzięki temu będziesz mieć największe szanse na złagodzenie objawów i uniknięcie nawrotów oraz ewentualnej hospitalizacji.

Przyszłe zabiegi

Jakie są najnowsze metody leczenia POChP? Badania nad POChP trwają, a w miarę odkrywania nowych metod leczenia, stopniowo stają się one dostępne do wypróbowania. Zatwierdzenie nowych terapii zajmuje trochę czasu, chociaż możesz mieć dostęp do badania klinicznego. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o tym, co jest dostępne w Twoim regionie i czy jesteś odpowiednim kandydatem. Grupy wsparcia pacjentów często publikują informacje o badaniach klinicznych, w ramach których rekrutuje się uczestników. Trwają prace nad wieloma lekami biologicznymi i innymi nowatorskimi lekami.

Współpraca z lekarzem lub innym pracownikiem służby zdrowia w celu leczenia POChP może pomóc spowolnić jej postęp, zmniejszyć ryzyko nawrotów i utrzymać objawy pod kontrolą. Istnieją praktyczne kroki, które możesz podjąć, aby zmienić swoje nawyki związane ze stylem życia i samodzielnie opanować objawy. Mogą one obejmować:

  • Wykonywanie ćwiczeń oddechowych. 
  • Rzucanie palenia. 
  • Regularne ćwiczenia.
  • Utrzymywanie prawidłowej wagi i stosowanie zdrowej, zbilansowanej diety.
  • Przyjmowanie leków zgodnie z zaleceniami.
  • Bądź na bieżąco ze szczepieniami.
  • Dbanie o Twój dobrostan emocjonalny.
  • Unikanie potencjalnych czynników wyzwalających, takich jak spaliny drogowe, dym tytoniowy i kurz.
  • Użyj wilgotnej szmatki, aby zwilżyć dom i usunąć cząsteczki kurzu. 

Omówmy niektóre z nich bardziej szczegółowo.

Ćwiczenia zarządzania oddechem

Techniki oddychania i ćwiczenia kontrolowania oddechu mogą pomóc w opanowaniu duszności. Warto regularnie ćwiczyć takie ćwiczenia jak techniki zaciśniętych ust czy techniki przeponowe. Mogą pomóc wzmocnić mięśnie używane do oddychania i zwiększyć pewność siebie, dzięki czemu będziesz wiedział, jak sobie poradzić, jeśli duszność chwilowo się pogorszy. Niektóre badania wykazały, że połączenie tych technik i praktykowanie kilku metod może złagodzić objawy POChP i jakość życia.[18]

Oddychanie z zaciągniętymi ustami 

Oddychanie zaciśniętymi wargami jest łatwe do nauczenia. Pomaga spowolnić oddech, ułatwia pracę płuc i pomaga dłużej utrzymać drożność dróg oddechowych. Można go ćwiczyć w dowolnym momencie i stosować do regulacji oddechu podczas ćwiczeń.

  • Usiądź lub stój i oddychaj powoli przez nos.
  • Zaciśnij usta, jakbyś miał zagwizdać.
  • Wykonaj wydech tak wolno, jak to możliwe, przez zaciśnięte usta i staraj się wydychać dwa razy dłużej niż wdech – pomocne może okazać się liczenie.
  • Powtórz ćwiczenie pięć razy, budując z czasem do wykonania 10 powtórzeń.

Przepony przeponowe

  • Oddychanie przeponowe to technika, w której celem jest oddychanie przeponą, a nie górną częścią klatki piersiowej. Często nazywa się to także „oddychaniem brzuchem”. Usiądź lub połóż się wygodnie i zrelaksuj ciało tak bardzo, jak to możliwe.
  • Połóż jedną rękę na klatce piersiowej, drugą na brzuchu.
  • Wdychaj przez nos przez maksymalnie pięć sekund, czując, jak powietrze przepływa do brzucha, a żołądek się unosi. Idealnie byłoby, gdybyś czuł, że brzuch porusza się częściej niż klatka piersiowa.
  • Przytrzymaj przez dwie sekundy, a następnie ponownie wydychaj powietrze przez nos przez maksymalnie pięć sekund.
  • Powtórz ćwiczenie pięć razy.

Mocny wydech lub metoda „wydmuchu na bieżąco”. 

Inną metodą, którą można zastosować, gdy jesteś aktywny, jest mocny wydech. Może ułatwić wykonywanie zadań wymagających wysiłku.

  • Zanim podejmiesz wysiłek (np. wstawanie), zrób wdech.
  • Kiedy podejmujesz wysiłek, oddychaj ciężko. Może się okazać, że łatwiej ci będzie oddychać ciężko podczas zaciągania ust.

Ćwiczenia z POChP

Po zdiagnozowaniu POChP może łatwo wpaść w cykl braku aktywności. Możesz unikać czynności, które powodują brak tchu lub martwić się, czy sobie poradzisz, jeśli podczas ćwiczeń doświadczysz trudności w oddychaniu. Wykazano jednak, że ćwiczenia pomagają złagodzić objawy POChP i poprawić jakość życia. Ćwiczenia mogą również pomóc poprawić siłę i wytrzymałość fizyczną, a także rozbudować mięśnie, których używasz do oddychania. Kiedy te mięśnie będą silniejsze, nie będziesz musiał zużywać tak dużej ilości tlenu, co pomoże zmniejszyć duszność w codziennym życiu.

Nie ma jednego najlepszego ćwiczenia dla osoby chorej na POChP, ale istnieje wiele dobrych opcji, które możesz wypróbować. Dla osób chorych na POChP pomocne mogą być spacery, tai chi, jazda na rowerze (na świeżym powietrzu lub na rowerze stacjonarnym), używanie ciężarków ręcznych lub rozciąganie. Jeśli potrzebujesz pomocy w utrzymaniu aktywności, znajdź towarzysza ćwiczeń lub przyjaciela, z którym możesz chodzić. Posiadanie towarzystwa może odwrócić Twoją uwagę od ćwiczeń i zwiększyć Twoją pewność siebie, jeśli obawiasz się, że będziesz samotny.

Przed rozpoczęciem nowego programu ćwiczeń skonsultuj się ze swoim lekarzem w celu uzyskania porady. Mogą nawet zalecić zorganizowany program rehabilitacji pulmonologicznej, który pomoże Ci ćwiczyć, dowiedzieć się więcej o POChP i nawiązać kontakt z innymi osobami cierpiącymi na choroby płuc.

Chociaż ćwiczenia są ważne, nie jest dobrze zmuszać się do ćwiczeń, gdy nie czujesz się dobrze lub masz zaostrzenie. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o używaniu pulsoksymetru (urządzenia mierzącego zawartość tlenu we krwi) podczas ćwiczeń w celu sprawdzenia poziomu tlenu we krwi. Zachowaj rozsądek i jeśli masz jakiekolwiek wątpliwości dotyczące swoich objawów, skonsultuj się z lekarzem.

Odżywianie

Podobnie jak w przypadku wielu innych schorzeń, zdrowa dieta jest korzystna. Połączenie pożywnej diety z regularnymi ćwiczeniami może pomóc w utrzymaniu prawidłowej wagi – takiej, która nie jest ani za niska, ani za wysoka. Określenie, co stanowi zdrową dietę i jaki zakres masy ciała jest dla Ciebie idealny, może być trudne. Jeśli nie masz pewności, co będzie dla Ciebie najlepsze, poproś o wskazówki swojego lekarza lub personel medyczny. Jeśli masz taką możliwość, dietetyk może pomóc Ci zidentyfikować zdrową żywność i posiłki oraz osiągnąć równowagę odpowiednią dla Twojego stylu życia.

Dobre samopoczucie emocjonalne

Życie z POChP może obciążać zdrowie psychiczne i emocjonalne Ciebie oraz Twojej rodziny i przyjaciół. Życie z przewlekłą chorobą może Cię wymęczyć i sprawić, że poczujesz się niespokojny, przygnębiony lub przygnębiony. To z kolei może zmniejszyć prawdopodobieństwo bycia aktywnym, co może mieć wpływ na POChP.

Ważne jest, aby dbać o siebie i poświęcać czas na praktykę samoopieki. Znajdź czas, aby skupić się na sobie i zająć się rzeczami, które są dla Ciebie ważne. Porozmawiaj ze swoim lekarzem o tym, co chciałbyś móc robić. Wyjaśnij innym osobom, jak się czujesz i rozważ dołączenie do lokalnej lub internetowej grupy wsparcia lub rozmowę z doradcą. Nie musisz samodzielnie leczyć POChP.

Szczepienia

POChP może również zwiększać ryzyko poważnego zachorowania na grypę, syncytialny wirus oddechowy (RSV), zapalenie płuc i COVID-19. Ważne jest, aby posiadać szczepienia zalecane przez lekarza i dostępne w Twoim kraju (np. coroczna szczepionka przeciwko grypie, szczepionka przeciw pneumokokom, tDap, a także COVID-19, RSV, oraz szczepienia na półpasiec/półpasiec, jeśli są dostępne). Zapytaj swojego lekarza, jaki schemat szczepień będzie dla Ciebie odpowiedni. Pomoże także unikać zatłoczonych miejsc, nosić osłonę twarzy, zachować dystans i często myć ręce, aby zmniejszyć ryzyko. 

Plany leczenia POChP

Postępowanie w POChP lub plan działania POChP to przewodnik, jak radzić sobie z chorobą na co dzień. Plan ten powinien zostać opracowany przez Ciebie i Twojego lekarza, uwzględniając Twoje osobiste cele i objawy. Twój plan powinien obejmować przepisane leki, ćwiczenia oddechowe, dietę i ćwiczenia fizyczne oraz wsparcie emocjonalne. Inną kluczową częścią planu leczenia POChP jest unikanie, jeśli to możliwe, potencjalnych czynników wyzwalających (na przykład narażenia na zanieczyszczenie powietrza, bierne palenie, spaliny drogowe, palenie tytoniu i kurz). Jeśli obecnie palisz, rzuć palenie. Podjęcie tych kroków może pomóc zmniejszyć ryzyko pogorszenia się objawów lub spowodowania zaostrzeń. 

Uzgodnisz także ze swoim lekarzem lub zespołem opieki zdrowotnej, jakie kroki należy podjąć w przypadku nasilenia objawów. Pamiętaj, aby regularnie przeglądać swój plan – przynajmniej co sześć miesięcy – aby był aktualny. 

Najważniejszą rzeczą jest wiedzieć, że dzięki właściwemu leczeniu, postępowaniu, odżywianiu, ćwiczeniom, rehabilitacji oddechowej i regularnym konsultacjom z lekarzem lub zespołem medycznym można złagodzić objawy i dobrze żyć z POChP. 

Jaka jest średnia długość życia chorych na POChP? To częste pytanie. Na średnią długość życia wpływa wiele czynników i nie ma ustalonych liczb dla osób chorych na POChP lub jakąkolwiek chorobę przewlekłą. U osoby chorej na POChP obserwuje się poprawę objawów i mniej nawrotów (zaostrzeń), zwłaszcza jeśli POChP zostanie zdiagnozowana wcześnie, co pozwala zapobiec dalszemu uszkodzeniu płuc. Zamiast skupiać się na zegarze, PRZEJMIJ ODPOWIEDZI za zarządzanie swoim stanem i współpracuj z zespołem opieki zdrowotnej nad opracowaniem planu leczenia POChP, który będzie można aktualizować w miarę zmieniających się potrzeb. Nawiąż kontakt z innymi pacjentami, dołączając do społeczności zapewniającej wsparcie online lub w Twojej okolicy. Sekcja Zasoby poniżej zawiera łącza do organizacji oferujących wsparcie społeczne.  

Narzędzia edukacyjne dotyczące POChP

Nasze narzędzia edukacyjne zostały zaprojektowane tak, aby ułatwić naukę, nauczanie i udostępnianie rzetelnych informacji na temat POChP.

  • Praktyczne informacje oparte na dowodach
  • Łatwy do zrozumienia i użycia
  • Downloadable
Zobacz więcej

Poznaj objawy zaostrzenia POChP

Objawy POChP mogą zmieniać się z dnia na dzień, ale niektóre zmiany mogą być oznaką zaostrzenia choroby. Wiedza o tym, na co zwracać uwagę i kiedy działać, pomoże Ci szybciej zareagować.

  • Rozpoznaj zmiany w objawach POChP
  • Poznaj typowe objawy i przyczyny zaostrzeń
  • Dowiedz się, jakie kroki możesz podjąć, gdy objawy się pogorszą
Poznaj centrum zaostrzeń POChP
Dwa zilustrowane płuca z Centrum Zaostrzeń POChP: jedno wskazuje na lekką zadyszkę, drugie na to, że zwykle nie jest tak źle i trzeba działać natychmiast

Miesiąc Świadomości POChP 2025

Z okazji Światowego Dnia POChP 2025, GAAPP gromadzi różnorodne głosy – od pacjenta i opiekuna z Brazylii, którzy odważnie dzielą się swoimi osobistymi doświadczeniami związanymi z diagnozą, codziennym leczeniem i życiem z chorobą w domu, po wiodącego eksperta w dziedzinie fizjoterapii, oferującego bezcenne spostrzeżenia na temat leczenia, badań i przyszłości opieki zdrowotnej. Inicjatywa ma na celu wzmocnienie pozycji osób z POChP poprzez dostarczanie kompleksowej wiedzy, budowanie poczucia wspólnoty oraz propagowanie lepszego wczesnego wykrywania i dostępu do rehabilitacji i leczenia pulmonologicznego na całym świecie.

Joga na krześle dla osób z POChP: Delikatne oddychanie i relaksacja
Od umiarkowanej do ciężkiej POChP: historia Rity o ćwiczeniach COVIDi leczenie przewlekłej choroby płuc
Wyzwania związane z opieką nad chorymi na POChP w Brazylii: Spostrzeżenia ekspertów w dziedzinie fizjoterapii płucnej na temat dostępu do rehabilitacji

Przydatne zasoby

Rejestry

Sieć badawcza oparta na pacjentach Fundacji COPD
Rozwój doświadczeń pacjentów z POChP (APEX) (Stany Zjednoczone)
Krajowy Rejestr Klatki Piersiowej (Malezja)

Referencje

1. ZŁOTO. Globalna strategia zapobiegania, diagnozowania i leczenia POChP: raport 2024. ZŁOTA strona internetowa. Opublikowano w listopadzie 2023 r. Dostęp: 28 listopada 2023 r. https://goldcopd.org/2024-gold-report/

2. Adeloye D, Song P, Zhu Y i in. Globalna, regionalna i krajowa częstość występowania przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP) oraz czynniki ryzyka w 2019 r.: przegląd systematyczny i analiza modelowania. Lancet Respira Med. 2022;10(5):447-458. doi:10.1016/S2213-2600(21)00511-7

3. Stolz D, Mkorombindo T, Schumann DM i in. W kierunku eliminacji przewlekłej obturacyjnej choroby płuc: Komisja Lancet. Lancet. 2022;400(10356):921-972. doi:10.1016/S0140-6736(22)01273-9

4. ZŁOTO. Globalna strategia zapobiegania, diagnozowania i leczenia POChP: raport 2024. ZŁOTA strona internetowa. Opublikowano w listopadzie 2023 r. Dostęp: 28 listopada 2023 r. https://goldcopd.org/2024-gold-report/

5. Syamlal G, Kurth LM, Dodd KE, Blackley DJ, Hall NB, Mazurek JM. Śmiertelność z powodu przewlekłej obturacyjnej choroby płuc według branży i zawodu — Stany Zjednoczone, 2020. MMWR Morb Mortal Wkly Rep 2022; 71:1550-1554. DOI: http://dx.doi.org/10.15585/mmwr.mm7149a3.

6. NHS. Przyczyny przewlekłej obturacyjnej choroby płuc (POChP). Strona internetowa NHS. Zaktualizowano 11 kwietnia 2023 r. Dostęp: 8 listopada 2023 r. https://www.nhs.uk/conditions/chronic-obstructive-pulmonary-disease-copd/causes/

7. Ramírez-Venegas A, Velázquez-Uncal M, Aranda-Chávez A, Guzmán-Bouilloud NE, Mayar-Maya ME, Pérez Lara-Albisua JL, Hernández-Zenteno RJ, Flores-Trujillo F, Sansores RH. Leki rozszerzające oskrzela stosowane w hiperinflacji w POChP związanej z dymem z biomasy: badanie kliniczne. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2019 sierpnia 6;14:1753-1762. doi: 10.2147/POChP.S201314. 

8. Brantly M, Campos M, Davis AM i in. Wykrywanie niedoboru alfa-1-antytrypsyny: przeszłość, teraźniejszość i przyszłość. Orphanet J Rare Dis. 2020;15(1):96. Published 2020 Apr 19. doi:10.1186/s13023-020-01352-5

9. Fundacja Alpha-1. Co to jest Alfa-1? Strona Fundacji Alpha-1. Dostęp: 8 listopada 2023 r. https://alpha1.org/what-is-alpha1/

10. Stockley JA, Stockley RA, Sapey E. Nie ma szybkiej ścieżki umożliwiającej identyfikację szybko zmniejszających się niedoborów alfa-1-antytrypsyny za pomocą spirometrii: badanie podłużne powtarzanych pomiarów. Int J Chron Obstruct Pulmon Dis. 2021;16:835–840. doi:10.2147/COPD.S298585

11. Franciosi AN, Alkhunaizi MA, Woodsmith A, Aldaihani L, Alkandari H, Lee SE, Fee LT, McElvaney NG, Carroll TP. Niedobór alfa-1-antytrypsyny i palenie tytoniu: badanie czynników ryzyka i zaprzestanie palenia w populacji zarejestrowanej. POChP. 2021 luty;18(1):76-82. doi: 10.1080/15412555.2020.1864725. EPUB 2021, 9 lutego. 

12. Rabe KF, Rennard S, Martinez FJ i in. Celowanie w zapalenie typu 2 i alarmy nabłonkowe w przewlekłej obturacyjnej chorobie płuc: perspektywa biologii. Am J Respir Crit Care Med. 2023;208(4):395-405. doi:10.1164/rccm.202303-0455CI

13. ZŁOTO. Globalna strategia zapobiegania, diagnozowania i leczenia POChP: raport 2024. ZŁOTA strona internetowa. Opublikowano w listopadzie 2023 r. Dostęp: 28 listopada 2023 r. https://goldcopd.org/2024-gold-report/

14. Tarín-Carrasco P, Im U, Geels C, Palacios-Peña L, Jiménez-Guerrero P. Udział drobnych cząstek stałych w obecnej i przyszłej przedwczesnej śmiertelności w Europie: odpowiedź nieliniowa. Environ Int. 2021;153:106517. doi:10.1016/j.envint.2021.106517

15. Stolz D, Mkorombindo T, Schumann DM i in. W kierunku eliminacji przewlekłej obturacyjnej choroby płuc: Komisja Lancet. Lancet. 2022;400(10356):921-972. doi:10.1016/S0140-6736(22)01273-9

16. Ho T, Cusack RP, Chaudhary N, Satia I, Kurmi OP. Niedostateczna i nadmierna diagnoza POChP: perspektywa globalna. Oddychaj (Sheff). 2019;15(1):24-35. doi:10.1183/20734735.0346-2018

17. Lindenauer PK, Stefan MS, Pekow PS i in. Związek między rozpoczęciem rehabilitacji pulmonologicznej po hospitalizacji z powodu POChP a rocznym przeżyciem wśród beneficjentów Medicare. JAMA. 2020;323(18):1813-1823. doi:10.1001/jama.2020.4437

18. Bogaczkow, YY. Rehabilitacja pulmonologiczna łagodzi objawy i poprawia jakość życia. Wiadomości dotyczące POChP dzisiaj. Opublikowano 3 marca 2022 r. Dostęp 8 listopada 2023 r. https://copdnewstoday.com/news/pulmonary-rehabilitation-eases-copd-symptoms-improves-life-quality/

19. Yun R, Bai Y, Lu Y, Wu X, Lee SD. Jak ćwiczenia oddechowe wpływają na mięśnie oddechowe i jakość życia chorych na POChP? Przegląd systematyczny i metaanaliza. Czy Respira J. 2021 29 stycznia; 2021:1904231. doi: 10.1155/2021/1904231. 

Ta strona została sprawdzona przez Eksperci kliniczni i naukowi GAAPP w styczniu 2024