Kí ni AFRS?

Àrùn rhinosinusitis fúngus tí ó lè fa àléjì (AFRS) jẹ́ àrùn sinus tí ó máa ń fa ìgbóná ara (tí ó ń bá a lọ) tí ètò ààbò ara ti ń hùwà sí olú nínú afẹ́fẹ́ bíi mọ́ọ̀lù tàbí ìwúkàrà (ìdáhùn àìlera). Ìhùwàsí yìí máa ń fa ìgbóná ara tí ó le, wíwú, àti dídì sinus.

AFRS le ni ipa lori igbesi aye ojoojumọ nipasẹ:

• Ó máa ń ṣòro láti mí ẹ̀mí nípasẹ̀ imú rẹ.
• Ó máa ń ṣòro láti gbóòórùn oúnjẹ àti láti tọ́ oúnjẹ wò.
• Ó ń fa àwọn ìṣòro oorun.
• Ó ń yọrí sí ìjákulẹ̀ àti ìdààmú.

Àwọn Àmì Àrùn AFRS tó wọ́pọ̀

Àwọn àmì àrùn AFRS kan jọ àkóràn sinus déédéé.

• Wiwu (igbona) ninu imu
• Imú dídì nígbà gbogbo (ìdènà imú)
• Oju imuja
• Ranse-imu drip
• Ìfúnpá sinus àti orí fífó
• Isonu oorun
• Ìmú tó nípọn (ìmú tó dàbí bọ́tà ẹ̀pà)

AFRS le kan apa kan ti imu/sinuses. Ni awọn ọran ti o lewu, AFRS le fa ibajẹ egungun ati idamu oju ti o ṣeeṣe.

Nipa 5-15% àwọn ènìyàn tí wọ́n ní àrùn rhinosinusitis onígbà pípẹ́ ní AFRS.

Báwo ni AFRS ṣe yàtọ̀ sí àwọn ìṣòro sinus míràn

Àrùn rhinosinusitis olu tí ó lè fa àléjì (AFRS) yàtọ̀ sí ọ̀pọ̀lọpọ̀ àkóràn sinus. Àrùn sinus tí ó wọ́pọ̀ sábà máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí àwọn kòkòrò àrùn tàbí bakitéríà bá wọ inú sinus rẹ tí wọ́n sì fa àkóràn. AFRS, ní ọwọ́ kejì ẹ̀wẹ̀, kii ṣe Àwọn kòkòrò àrùn ló máa ń fà á. Dípò bẹ́ẹ̀, ó máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ara rẹ bá ń hùwà sí egbòogi (bíi egbòogi) nínú afẹ́fẹ́.

Àkóràn sinus déédéé sábà máa ń jẹ́ ìgbà kúkúrú, ṣùgbọ́n AFRS máa ń fa àwọn àmì àrùn tó ń bá a lọ, tó sì máa ń wà pẹ́ títí.

Idanwo ati Ayẹwo AFRS

Ni akọkọ, dokita rẹ yoo ṣe ayẹwo ara rẹ yoo si beere nipa awọn aami aisan rẹ ati itan-akọọlẹ iṣoogun rẹ.

Awọn idanwo fun AFRS le pẹlu:

• CT ọlọjẹ: X-ray 3D pataki kan ti o ya awọn fọto alaye ti awọn ọna imu ati awọn iho sinus (nigbati o ba wa)
• Endoscopy: àyẹ̀wò imú pẹ̀lú kámẹ́rà kékeré láti wo inú imú rẹ
• Ìdánwò yàrá ìwádìí ìgbẹ́ tàbí ti àsopọ (Biopsy): Ayẹwo yàrá naa n ṣe ayẹwo awọn ayẹwo kekere ti mucus tabi àsopọ lati mọ gangan ohun ti o fa igbona naa.

lo wa Káàdì Ìbẹ̀wò AFRS mi nigba ti o ba pade pẹlu dokita rẹ tabi olupese ilera. O le ṣe iranlọwọ fun ọ lati ṣe ibaraẹnisọrọ daradara awọn aami aisan rẹ ki o ranti lati beere awọn ibeere pataki.

Awọn okunfa ti AFRS

AFRS máa ń ṣẹlẹ̀ nígbà tí ẹnìkan bá ní ètò ààbò ara tó lágbára jù (tí ó ní àléjì) tó sì máa ń ṣe sí olú. Ọ̀pọ̀ ènìyàn tí wọ́n ní ètò ààbò ara tó dára máa ń fara da olú kan náà láìsí ìṣòro.

Àwọn nǹkan kan lè fa ìhùwàsí yìí nínú àwọn ènìyàn tí wọ́n ní AFRS.

• Jiini: Àwọn ènìyàn kan ni a bí pẹ̀lú ètò ààbò ara tí ó lágbára jù tí ó sì máa ń ṣe àtúnṣe sí àwọn kòkòrò àrùn kéékèèké.
• ayika: Oju ojo gbona ati ọriniinitutu le fa àkóràn fun awọn eniyan ti o ni AFRS.
• Isun omi inu iho ti ko dara: Àwọn ọ̀nà inú imú tóóró àti ìgbóná ara lè dènà kí omi ara má baà máa ṣàn dáadáa. Èyí lè dẹkùn àwọn ẹ̀yà ara inú imú. Nínú àwọn ènìyàn kan, ètò ààbò ara máa ń hùwà padà sí imú tó dì mọ́, èyí sì máa ń yọrí sí ìgbóná ara tó wà nínú AFRS.
• Síga lílo fìtílà tàbí lílo hookah: Àwọn wọ̀nyí ni a ti so pọ̀ mọ́ AFRS. Àwọn méjèèjì ní àwọn èròjà mọ́ọ̀dì, wọ́n sì lè fi àwọn ọ̀nà atẹ́gùn hàn sí mọ́ọ̀dì. Wọ́n tún lè sọ àwọn ẹ̀yà ara kéékèèké tí ó dàbí irun (cilia) nínú ọ̀nà atẹ́gùn tí ó ń ran àwọn èròjà tí ó léwu nù. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé ẹ̀rí tí ó so lílo lílo fìtílà tàbí hookah tààrà mọ́ AFRS ní ààlà, wọn kò sì lè parí èrò sí i, àwọn ìfarahàn wọ̀nyí lè ṣojú fún àwọn okùnfà ewu tí ó lè ṣẹlẹ̀.

Àwọn Ìṣòro Ìlera Tó Wà Láàrín Àwọn Àrùn Comorbid

Àwọn àrùn àìlera mìíràn tí ẹnìkan ní pẹ̀lú AFRS ni àwọn àìsàn mìíràn tí ó lè fa àléjì kan náà nínú ara. Lọ́pọ̀ ìgbà, àwọn àrùn wọ̀nyí máa ń ṣẹlẹ̀ nítorí àwọn ìhùwàsí àléjì kan náà nínú ara.

Awọn ipo comorbid ti o wọpọ pẹlu:

• ikọ-
• Rhinitis ti ara korira (ibà koriko)
• Awọn polyps imu
• Onibaje sinusitis

Ó wọ́pọ̀ fún àwọn ènìyàn tí wọ́n ní AFRS láti ní ìtàn àwọn àrùn tí ara wọn kò lè gbà, bíi rhinitis àti ikọ́ ẹ̀fọ́. Gbogbo àwọn àìsàn wọ̀nyí ní í ṣe pẹ̀lú ìṣiṣẹ́ àjẹ́sára tó pọ̀ jù sí àwọn nǹkan tó wà ní àyíká.

A tún so AFRS pọ̀ mọ́ àwọn polyps imú, èyí tí ó jẹ́ àwọn ìṣùpọ̀ rírọ̀, tí kò ní àrùn jẹjẹrẹ nínú imú tí ó lè dẹkùn mú kí ó sì ṣòro láti mí.

Àwọn ènìyàn kan tún lè ní wíwú onígbà pípẹ́, bíi sinusitis onígbà pípẹ́.

Nígbà tí àwọn àìsàn wọ̀nyí bá ṣẹlẹ̀ ní àkókò kan náà, àwọn àmì àrùn náà lè burú sí i, ó sì lè ṣòro láti ṣàkóso.

Bii o ṣe le ṣakoso AFRS Igba pipẹ

Láti ṣàkóso AFRS fún ìgbà pípẹ́, o ní láti ṣiṣẹ́ pẹ̀lú ẹgbẹ́ ìlera kan tí ó ní olùtọ́jú ìlera àkọ́kọ́ rẹ, dókítà etí, imú, àti ọ̀fun (ENT), àti onímọ̀ nípa àléjì.

Ṣíṣe àkóso AFRS nílò ètò ìgbà pípẹ́ láti dènà wíwú àti ìgbóná ara àti láti dènà ìgbóná ara láti tún kóra jọ. Níwọ́n ìgbà tí ètò ààbò ara rẹ bá ń ṣiṣẹ́ jù sí àwọn olú ní afẹ́fẹ́, o gbọ́dọ̀ ní ìgbòkègbodò ojoojúmọ́ láti jẹ́ kí àwọn imú rẹ mọ́.

Àwọn ẹgbẹ́ ìtọ́jú ìlera rẹ lè ràn ọ́ lọ́wọ́ láti ṣe ètò kan.

• Ìfọwọ́sí imú: Lo omi iyọ̀ (omi iyọ̀) láti fi fọ imú lójoojúmọ́ láti fi pa “ìdẹkùn” náà run. Àwọn ìfọwọ́sí wọ̀nyí ń pa olú àti omi tó nípọn mọ́ láti má ṣe kóra jọ kí wọ́n sì fa àkóràn.
• Àwọn oògùn ìfàgùn: Dókítà rẹ lè kọ oògùn ìfàgùn (oògùn ìfàgùn tàbí oògùn ìfúnpọ̀) fún ìfàgùn imú rẹ láti dín wíwú kù.
• Àwọn Onímọ̀ nípa Ẹ̀dá Ayé: Àwọn Onímọ̀ nípa Ẹ̀dá Ayé jẹ́ oògùn tí ó lè dènà ètò ààbò ara rẹ láti má ṣe hùwà sí ẹ̀dọ̀fóró/ológì. Kì í ṣe pé wọ́n ń pa àwọn sinuses run nìkan ni; wọ́n tún lè yí bí ètò ààbò ara rẹ ṣe ń hùwà sí elógì padà. Lọ́wọ́lọ́wọ́, ètò ààbò ara kan wà tí a fọwọ́ sí kárí ayé fún AFRS (dupilumab).
• Ṣàkóso àwọn àléjì rẹ: Níwọ̀n ìgbà tí AFRS jẹ́ àléjì tí ó lè fa àléjì, ṣíṣàkóso àwọn àléjì rẹ mìíràn ṣe pàtàkì gan-an. Dókítà rẹ lè dámọ̀ràn oògùn tàbí ìtọ́jú àléjì.
• Iṣẹ́-abẹ: O le nilo iṣẹ-abẹ sinus ti awọn itọju ko ba ṣiṣẹ tabi ti o ba ni idiwọ lati inu polyps imu.

Idi ti AFRS fi maa n pada wa nigbagbogbo

AFRS sábà máa ń padà wá nítorí pé ó jẹ́ àìsàn onígbà díẹ̀, kì í ṣe àkóràn sinus ìgbà kúkúrú. Kódà lẹ́yìn tí a bá ti ṣe àkóso àwọn àmì àrùn rẹ pẹ̀lú iṣẹ́ abẹ tàbí oògùn, ara ṣì ní ìhùwàsí sí àwọn spores fungal tí ó wà ní afẹ́fẹ́ nígbà gbogbo. Nígbà tí o bá mí àwọn spores wọ̀nyí símú, wọ́n máa ń wọ inú ihò sinus rẹ. Tí sinus rẹ kò bá tú wọn jáde, fungus náà máa ń di mọ́lẹ̀, àkóràn náà sì lè padà wá.

Àwọn Ìdènà sí Àwọn Àbájáde Tó Dáa Jùlọ

Rírí àbájáde tó dára jùlọ pẹ̀lú AFRS lè ṣòro nítorí pé ó jẹ́ àìsàn onígbà pípẹ́ tí ó sábà máa ń nílò ìtọ́jú tó ń lọ lọ́wọ́. Àwọn ìdènà kan tó wọ́pọ̀ lè mú kí ó ṣòro. Ìdènà kan tó wọ́pọ̀ ni pé ó le maa pada wa sibẹKódà pẹ̀lú ìtọ́jú, ó lè tún ṣẹlẹ̀ nígbà tí àkókò bá ń lọ, èyí tó máa ń mú kí ó máa dàrú, tó sì ṣòro láti ṣàkóso.

Ó lè ṣòro láti ṣe àyẹ̀wò AFRS. Nítorí pé AFRS lè dà bí àwọn àkóràn imú mìíràn, àwọn dókítà lè má mọ̀ ọ́n lẹ́sẹ̀kẹsẹ̀, èyí tí ó lè fa ìdádúró nínú gbígbà ìtọ́jú tó tọ́ àti àwọn àmì àrùn tí ó burú sí i.

Wiwọle ti ko ni ibamu si itọju ti o da lori awọn itọsọna Ó tún jẹ́ ìdènà sí gbígba ètò ìtọ́jú tó dára jùlọ. AFRS nílò ẹgbẹ́ pàtàkì kan pẹ̀lú ọ̀pọ̀lọpọ̀ dókítà (ìtọ́jú àkọ́kọ́, ENT, àti àwọn dókítà àléjì). Àwọn dókítà kan kò mọ̀ nípa AFRS, èyí tó lè fa ìdádúró àyẹ̀wò àti ètò ìtọ́jú. Kódà pẹ̀lú àyẹ̀wò, kò sí ìlànà pàtó kan nípa AFRS, èyí tí ó túmọ̀ sí wípé ìtọ́jú kò báramu, àti pé ìtọ́jú tó tọ́ a máa dá dúró.

Àwọn aláìsàn kan lè má ní àǹfààní láti lọ sí ọ̀dọ̀ àwọn dókítà amọ̀jọ̀gbọ́n tabi o le ni owo idena nítorí ìbánigbófò ìlera tàbí iye owó ìtọ́jú.

Àìsí àwọn ìpàdé àtẹ̀lé jẹ́ ìdènà mìíràn tí ó wọ́pọ̀. Àwọn ènìyàn tí wọ́n ní AFRS nílò àyẹ̀wò déédéé láti rí i dájú pé ó wà lábẹ́ àkóso. Àwọn dókítà lè ran ọ́ lọ́wọ́ láti kíyèsí “ìkórajọpọ̀” kí o tó bẹ̀rẹ̀ sí nímọ̀lára àwọn àmì àrùn náà, nítorí náà ó ṣe pàtàkì gidigidi láti má ṣe pàdánù ìpàdé.

Àwọn ohun tó ń fa àyíká, bíi mọ́ọ̀lù tàbí àwọn egbòogi mìíràn, lè máa fa ìgbóná ara. Tí wọn kò bá tọ́jú wọn dáadáa, wọ́n lè mú kí ó ṣòro fún àwọn ìtọ́jú láti ṣiṣẹ́, àwọn àmì àrùn náà sì lè máa padà wá.

Ìtọ́jú lè jẹ́ ohun tó díjú. Àwọn ètò ìtọ́jú máa ń nílò iṣẹ́-abẹ àti àwọn oògùn ìgbà pípẹ́ lójoojúmọ́, bíi steroid. Nítorí pé kò sí ìwòsàn, ṣíṣàkóso AFRS fún ìgbà pípẹ́ ṣe pàtàkì, àwọn aláìsàn sì ní láti tẹ̀lé ètò ìtọ́jú náà. Láìtẹ̀lé ètò náà dáadáa, àwọn àmì àrùn lè padà wá tàbí kí wọ́n burú sí i.

Lilo sitẹriodu pupọju Ó tún lè fa ìṣòro. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé àwọn steroid ń ṣiṣẹ́ láti dín ìgbóná ara kù, lílo wọn nígbàkúgbà lè fa àwọn àbájáde búburú, bíi ewu àkóràn tó ga jù, ẹ̀jẹ̀ ríru gíga, ìwọ̀n ara tó pọ̀ sí i, àti egungun tó ti di aláìlera.

Àwọn ìmọ̀ràn fún àṣeyọrí àti gbígbé ní ìlera pẹ̀lú AFRS

Gbígbé pẹ̀lú AFRS gba ìtọ́jú tó ń lọ lọ́wọ́lọ́wọ́, ṣùgbọ́n ọ̀pọ̀ ènìyàn lè ṣàkóso àwọn àmì àrùn náà dáadáa pẹ̀lú àwọn ìwà tó tọ́ àti àtúnṣe tó yẹ.

• Tẹ̀síwájú pẹ̀lú àwọn ìpàdé tí ó tẹ̀lé e. Lílọ sí ọ̀dọ̀ dókítà ENT tàbí dókítà àléjì rẹ déédéé lè ran ọ́ lọ́wọ́ láti rí i pé àìsàn náà ń bẹ̀rẹ̀ ní ìbẹ̀rẹ̀.
• Lo awọn itọju ojoojumọ bi a ṣe paṣẹ. Àwọn ìfọ́ ìfọ́ imú, ìfọ́ ìfọ́, àti àwọn oògùn mìíràn máa ń ṣiṣẹ́ dáadáa nígbà tí a bá lò ó gẹ́gẹ́ bí dókítà ṣe pàṣẹ fún ọ.
• Lo awọn fifọ iyọ̀ nigbagbogbo láti mú kí ìfun àti àwọn ohun tí ń múni bínú kúrò nínú imú rẹ.
• Ṣàkóso àwọn àléjì. Bá dókítà àléjì rẹ ṣiṣẹ́ láti ṣàkóso àléjì, èyí tí ó lè dín ìgbóná ara kù kí ó sì dín ìṣòro imú kù. O lè ronú nípa jíjíròrò ìtọ́jú àléjì (fún àpẹẹrẹ, àwọn ìtọ́jú àléjì) lòdì sí àwọn ewú, láti mú kí ara lè fara da àléjì kí ara má baà hùwà padà jù.
• Yẹra fún àwọn ohun tó ń fa ìṣòro nígbà tí ó bá ṣeé ṣe. Yẹra fún àwọn ohun tó ń fa ìṣòro bí eruku, èérún, àti ìgbóná tí wọ́n ń mu bí o ṣe lè ṣe tó.
• Máa kíyèsí àwọn àmì àrùn náà, kí o sì máa kíyèsí àwọn àmì àrùn náà ní ìbẹ̀rẹ̀. Sọ fún dókítà rẹ tí o bá kíyèsí ìpadàsẹ́yìn ìdènà, ìfúnpọ̀ tó nípọn, tàbí ìfúnpọ̀ sinus, kí o lè rí ìtọ́jú ní kùtùkùtù.
• Mu awọn sitẹriodu bi a ti kọ ọ nikan. Àwọn oògùn steroidi lè dín ìgbóná ara kù, ṣùgbọ́n lílo wọn nígbàkúgbà lè fa àwọn ìṣòro ìlera mìíràn. Má ṣe mu wọ́n nígbàkúgbà ju bí dókítà rẹ ṣe kọ ọ́ sílẹ̀ lọ.
• Jẹ́ kí ilé rẹ ní ìlera tó dára nípa mímú kí ilé rẹ gbẹ, kí o sì lo àwọn àlẹ̀mọ́ afẹ́fẹ́ (àlẹ̀mọ́ HEPA) láti dín egbòogi kù nínú afẹ́fẹ́ tí o ń mí.
• Lo awọn iwa igbesi aye ilera pẹlu itọju iṣoogun. Bó tilẹ̀ jẹ́ pé wọn kì í ṣe ìtọ́jú fún AFRS, oúnjẹ àti eré ìdárayá tó péye pẹ̀lú ètò ìtọ́jú rẹ lè ran ètò ààbò ara rẹ lọ́wọ́ láti mú kí ìlera àti ìlera gbogbogbòò sunwọ̀n sí i.

gba lowo

Tan ìròyìn nípa AFRS ká láti ọwọ́ pínpín àwọn ohun èlò ìpolówó àti fífún àwọn ọ̀rẹ́ àti ìdílé níṣìírí láti kọ́ ẹ̀kọ́ síi nípa AFRS.

Àtìlẹ́yìn Sanofi àti Regeneron ló jẹ́ kí àwọn ẹ̀kọ́ yìí ṣeé ṣe.